Sandomierz - Nadbrzezie

Nadbrzezie to przemysłowa część Sandomierza. Leży w Kotlinie Sandomierskiej na prawym brzegu Wisły.



Zupełnie przypadkiem, będąc w pobliżu stacji kolejowej, trafiłam na niedawno postawioną figurę świętego Jana Nepomucena.


Położenie figury i intencje jej fundatorów nie są przypadkowe. Święty Jana Nepomucen stoi na wałach przeciwpowodziowych.


Widok z przodu.




Widok z lewej strony.



Widok z tyłu, od strony Wisły.



Widok z prawej strony.



Adnotacja:
  • figura świętego Jana Nepomucena; 
  • lokalizacja: Sandomierz - Nadbrzezie, (naprzeciw ul. Powiśle 26), powiat sandomierski, województwo świętokrzyskie; 
  • data wykonania fotografii: 9.12.2021 r.

Warzyce

W położonej pod Jasłem wsi Warzyce, przy głównej drodze, znajduje się kamienna rzeźba przedstawiająca św. Jana Nepomucena.
W porównaniu z barokowymi Janami N. z Dolnego Śląska podkarpacka figura wypada dość topornie. Na dobitkę świętemu odpadła jedna gwiazdka z aureoli.
Data na podstawie rzeźby sugeruje rok powstania na 1920.
Na ściance bocznej umieszczono płaskorzeźbę ze świętą Zofią i jej trzema córkami: Pistis, Elpis i Agape. [źródło, ciekawe fotografie]



(...) Po drodze mijamy ciekawą figurę św. Jana Nepomucena z 1920 roku, postawioną przez syna dawnych właścicieli dworu jako wotum dla rodziców: Walentego i Zofii Sanokowskich... [źródło]




(...) kamienna figura z 1920 roku fundowana przez Piotra Sankowskiego na pamiątkę jego rodziców. Walenty Sankowski nabył tutejszy dwór i rozebrał stojący opodal zbutwiały krzyż. W zamian postanowił ufundować kapliczkę, lecz to postanowienie zdołał spełnić dopiero jego syn. Kamień, aureola, z której odpadła jedna gwiazda, statyczna poza. Spory cokół z wnękami zaopatrzonymi w płaskorzeźbione figury świętych...
Na cokole inskrypcja:
KTO STRZEŻE UST SWOICH
STRZEŻE DUSZY SWOJEJ
WALENTY I ZOFIA
SANKOWSCY [źródło]


Mieszkańcy Warzyc słynęli przez wieki przede wszystkim z pobożności. Świadczą o tym liczne krzyże i figury przydrożne. Nie zabrakło wśród nich poświęconej św. Janowi z Nepomuka. Do zachowania tajemnicy spowiedzi, a także cnoty milczenia, nawiązuje napis na kapliczce z Warzyc: „Kto strzeże ust swoich, strzeże duszy swojej”. Znajduje się ona przy ulicy Rzeszowskiej, przeniesiona z pobliskiego sadu, na terenie którego niegdyś stała. Duża kamienna figura św. Jana Nepomucena została umieszczona na postumencie wykonanym z tego samego materiału. Oprócz napisu fundacyjnego umieszczonego z przodu, po bokach zdobią go płaskorzeźby. Na tablicy pod wspomnianym wyżej napisem znajduje się także informacja, czyjej to pamięci poświęcono kapliczkę. Powstała ona na pamiątkę Walentego i Zofii Sankowskich, a ufundowana została przez ich syna Piotra w 1920 r. Według miejscowej tradycji, kiedy Walenty nabył miejscowy dwór wraz z posesją, stał na niej stary, zbutwiały krzyż. Nowy gospodarz rozebrał go, a resztki schował w wozowni. Wyrzuty sumienia jednak nie dawały mu spokoju. Postanowił zatem jako zadośćuczynienie wybudować w tym miejscu kapliczkę. W wykonaniu tego zamierzenia przeszkodziła mu jednak śmierć. Dzieło rozpoczęte przez ojca dokończył dopiero syn. W ostatnich latach kapliczka została przez nowych właścicieli posesji przeniesiona na pobocze drogi, stając się przez to doskonale widoczną. W odróżnieniu od licznych na terenie Podkarpacia figur warzycki Nepomucen przedstawiony jest w pozie statycznej, bez charakterystycznego dla innych przedstawień kontrapostu. Jego głowę otacza aureola z wkomponowanymi w nią czterema gwiazdkami. Legenda o śmierci Nepomucena mówi o pojawieniu się kręgu pięciu gwiazd na niebie podczas zbrodni. Gwiazdy te, choć w różnych ilościach, stały się najbardziej charakterystycznym elementem większości rzeźb i przedstawień świętego. Z upływem czasu z warzyckiej figury piąta gwiazdka odpadła. W czasie najbliższej renowacji wypadałoby ją zrekonstruować.  [źródło]

Adnotacja:
  • figura świętego Jana Nepomucena; 
  • lokalizacja: Warzyce, gmina Jasło, powiat jasielski, województwo podkarpackie; 
  • data wykonania fotografii: 14.11.2021 r.

Nowy Żmigród

Kapliczkę świętego Jana Nepomucena łatwo znaleźć. Wystarczy zapytać o Dom Strażaka OSP.



Niestety, drzwi były zamknięte, a fotografowanie "przez szybkę" nie oddaje uroku rzeźby.



Adnotacja:
  • kapliczka z rzeźbą świętego Jana Nepomucena; 
  • lokalizacja: Nowy Żmigród, ul. Dukielska, gmina Nowy Żmigród, powiat jasielski, województwo podkarpackie; 
  • data wykonania fotografii: 12 i 14.11.2021 r. 

Frysztak

Na stronie nepomuki.pl jest mowa o trzech wyobrażeniacch nepomuckich w miejscowości Frysztak.




W kościele NNMP znajduje się feretron z wizerunkiem Jana N. pochodzący z II połowy XVIII wieku, w ażurowej ramie. Widać Jana z pięcioma gwiazdami nad głową, z językiem w ręku i dwa aniołki - z palcem na ustach i z krzyżem... [źródło, fotografia]
,
 
Podczas mojej kolejnej wizyty we Frysztaku miałam możliwość wejścia da kościoła, ale wśród widzianych feretronów nie spostrzegłam tego ze świętym Janem Nepomucenem.
 



W kościele NNMP był niegdyś ołtarz Jana N. Informacja o ufundowaniu prebendy przez Andrzeja Ankwicza herbu Abdank, proboszcza, kanonika i kustosza krakowskiego, pochodzi z roku 1749 i dotyczy jeszcze starego drewnianego kościoła... [źródło]


W 1749 r. ks. Andrzej Ankwicz ufundował prebendę św. Jana Nepomucena (3500 florenów). [źródło, fotografia starego kościoła]


Mieszka tu rzeźbiarz Stanisław Weron, który wykonał co najmniej jedną figurę Jana N. Jej wysokość to 61 cm, a wykonana jest z drewna lipowego... [źródło]



Kościół, niestety, był zamknięty. Żałuję, że nie udało mi się zobaczyć feretronu ani żadnej rzeźby Stanisława Werona. Ale za to moją uwagę przykuł drewniany dom stojący niedaleko świątyni.

Adnotacja:
  • feretron z wyobrażeniem świętego Jana Nepomucena, wzmianka na temat ołtarza świętego Jana Nepomucena, rzeźba ludowa;
  • lokalizacja: Frysztak, gmina Frysztak, powiat strzyżowski, województwo podkarpackie;
  • data wykonania fotografii: 14.11.2021 r. i 14.09.2025 r.

Łubno-Opace

Kapliczkę nie było trudno znaleźć, ale jej odległość od drogi oraz fakt, że rzeźba "nie mieściła" się w niej, uniemożliwiły mi dokładniejsze sfotografowanie.



Po prawej stronie drogi prowadzącej do Kopytowej w bielonej murowanej kapliczce jest drewniana polichromowana figura Jana N. Dach kryty dachówką, dwuspadowy. Wejście zamknięte łukiem odcinkowym, zagrodzone płotkiem... [źródło]




Na tabliczce, umieszczonej obok, znajdują się następujące informacje.
To rzecia z kolei kapliczka w tym miejscu. Pierwszą około roku 1900 wybudował Michał Kobak. Wewnątrz znajduje się kamień z wyrytą data roczna: "1904". W przekazach krążących wśród mieszkańców są dwie wersje jej powstania. Jedna z historii opowiada, że budowniczy znalazł figurę św. Jana przed swoimi drzwiami i postanowił wybudować dla niej schronienie - drewnianą kapliczkę. Inni twiedzą, że to sam budowniczy był twórcą rzeźby. Snycerz samouk podobno miał mieć w swoim domu wiele figur świętych. Kapliczkę odnowiono w 1996 i usunięto roznące obok lipy. [pisownia oryginalna]



Adnotacja:
  • kapliczka świętego Jana Nepomucena;
  • lokalizacja: Łubno-Opace nr 15, gmina Tarnowiec, powiat jasielski, województwo podkarpackie;
  • data wykonania fotografii: 14.11.2021 r.