Nepomuckim szlakiem

Morgi

O istnieniu kapliczki nepomuckiej w Morgach dowiedziałam się, oglądając plenerową wystawę fotograficzną pt. "Przydrożne krzyże i kapliczki Podlasia" w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej w Wasilkowie.

Na stronie Centrum Trzech Kultur można przeczytać kilka informacji na temat tej wystawy. Poniżej fragment tekstu.

Centrum Trzech Kultur oraz GOKSiT Suchowola realizuje projekt "Szlakiem przydrożnych kapliczek" dofinansowany z Narodowe Centrum Kultury (Program EtnoPolska 2019). W efekcie projektu zostały zinwentaryzowane wszystkie kapliczki w gminie Suchowola. Dziś możemy powiedzieć, że jest ich: 105.
Razem z dyrektorem Arturem Gawłem - Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej - wybraliśmy 10 z nich, które najlepiej ukazują zróżnicowanie kapliczek w gminie Suchowola. Każda z 10 kapliczek została sfotografowana i ukaże się na wielkoformatowym wydruku, które będziemy eksponowali na płotach we wsiach, z których pochodzą wybrane kapliczki... [źródło]

Kapliczkę znalazłam przy pomocy dwóch mieszkańców wsi, którzy wskazali mi odpowiedni kierunek. Przy okazji serdecznie im za to dziękuję. Niestety, moja dokumentacja fotograficzna z 2020 roku uległa zniszczeniu, poniżej jedyne zachowane zdjęcie.

Kolejny raz jadąc na Podlasie, obiecałam sobie, że fotografie zgram na dwa nośniki, a post opublikuję, nie odkładając tego na później.

Kapliczka ulokowana jest zgodnie ze zwyczajem nepomuckim - na rozstajach dróg, w pobliżu rzeczki Olszanki.

Kapliczka słupowa drewniana z rzeźbą św. Jana Nepomucena. [źródło]

Na koniec utwór biorący udział w V edycji konkursu SREBRO NIE ZŁOTO. W kategorii specjalnej "Właśnie tu" wiersz "Z wizytą u świętego Jana Nepomucena w Morgach" zdobył wyróżnienie. Autorką jest Krystyna Gudel z Suchowoli.

Z wizytą u świętego Jana
Nepomucena w Morgach

dziewczynka z naręczem
kwiatów zmierza do celu
w jej dziecięcym kroku
radość szczera
na widok świętego
pojawia się zatroskanie
czy sięgnie do jego stóp
czy poradzi z ukwieceniem
tego miejsca

po chwili
w blasku jesiennego zachodu
kapliczka nabiera wyrazu
mieni się kolorami
dorodnych astrów

na twarzy Meli
pojawia się znak triumfu
a święty Jan Nepomucen
ma powód do radości [źródło]

Polecam:

Adnotacja:

kapliczka świętego Jana Nepomucena;
lokalizacja: Morgi 13, gmina Suchowola, powiat sokólski, województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 25.09.2020 r. i 20.09.2026 r.

Krasne Folwarczne

W pracy magisterskiej ks. Marka Stankiewicza pt. "Dzieje Parafii Jasionówka (1553- 1966)", napisanej na Wydziale Teologicznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego pod kierunkiem ks. doc. dra hab. Anzelma Weissa (Lublin, 1989 rok), został zawarty "Spis najstarszych krzyży i kapliczek występujących na terenie parafii Jasionówka". Poniżej fragment dotyczący wsi Krasne Folwarczne.

krzyż z 1831 r. przy domu Buzuna Adolfa
krzyż z 1830 r. przy drodze do Krasnego Małego na dawnym cmentarzyku małych dzieci
dębowy krzyż z 1899 r. za wsią, służy m.in do odprawiania majowych nabożeństw
przy wsi kapliczka św. Jana Nepomucena z ok. 1800r. obok nieco późniejszy dębowy krzyż [źródło]

Nie mam pewności, że kapliczka przedstawiona na powyższych fotografiach po prawej stronie kryła rzeźbę świętego Jana Nepomucena. Za tą hipotezą przemawia usytuowanie jej na skraju wsi w pobliżu krzyża drewnianego. Obecnie stoi w niej figurka Najświętszej Maryi Panny. Nie ustaliłam, co stało się z oryginalnym świątkiem.

Adnotacja:

kapliczka ponepomucka;
lokalizacja: Krasne Folwarczne, gmina Jasionówka, powiat moniecki, województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 26.09.2020 r. i 20.09.2026 r.

Suraż

Muzeum Kapliczek w Surażu jest prywatnym przedsięwzięciem Ryszarda Niedzielskiego. Powstało w 2008 roku. Wśród bogatego zbioru kapliczek (jest ich około 100) znajdują się:

(...) ludowa figurka Jana N. Jest to drewniana polichromowana (czerwona peleryna i stuła), w czarnym płaskim birecie, współczesna rzeźba z krzyżykiem i palmą w rękach, umieszczona w prostej kapliczce składającej się z tylnej ścianki i dwuspadowego daszku... [źródło]

(...) ludowa figurka Jana N. Jest to drewniana biało-brązowa współczesna rzeźba z biretem, krzyżykiem i palmą, umieszczona w prostej kapliczce składającej się z tylnej ścianki i dwuspadowego daszku... [źródło]

(...) ludowa figurka Jana N. Jest to drewniana rzeźba z krzyżem i palmą, umieszczona w prostej kapliczce składającej się z tylnej ścianki i dwuspadowego daszku. Na dole sutanny wyrzezany krzyżyk...[źródło]

Polecam: Muzeum Kapliczek (Suraż).

Adnotacja:

trzy rzeźby świętego Jana Nepomucena;
lokalizacja: Suraż, Muzeum Kapliczek, ul. Białostocka 16, gmina Suraż, powiat białostocki, województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 18.10.2025 r.

Krasne Stare

nad rzeczułką przy drodze kapliczka św. Jana Nepomucena z ok. 1800r.
dwa dębowe krzyże z 1848r., wjazd do wsi, pole Buczyńskiego Eugeniusza. [źródło]

Dwukrotnie byłam w miejscowości Krasne Stare, ale nie udało mi się zlokalizować wspomnianej wyżej kapliczki. Poniżej fotografie przydrożnych zabytków sakralnych spotkanych po drodze.

Adnotacja:

informacja na temat kapliczki z rzeźbą świętego Jana Nepomucena;
lokalizacja: Krasne Stare, gmina Jasionówka, powiat moniecki, województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 26.09.2020 r. i 20.09.2026 r.

Jasionówka

Przy kościele pw. Św. Trójcy znajduje się datowana na 2006 rok słupowa kapliczka ze współczesną figurą Jana N. Całość wykonana w drewnie, lakierowana... [źródło, fotografie]

(...) na Rynku przed kościołem w Jasionówce stoi kapliczka przedstawiająca Jana Nepomucena wykonana przez twórcę ludowego (obecnie już nieżyjącego) Mieczysława Czarnieckiego z Krasnego Folwarcznego. [źródło, fotografie]

W kościele pw. Św. Trójcy, w lewym ołtarzu przytęczowym, znajduje się obraz Jana N. Święty stoi trzymając poziomo długi krucyfiks. U stóp ma dwa aniołki, jeden z palcem przy ustach, drugi z palmą. Na nakrytym ciężkim obrusem stole po lewej stronie leżą biret, księga i astrolabium kuliste (rzadkość!) Tło lewej strony to szafa z książkami, po prawej jakiś filar przykryty czerwoną draperią. Na górze spośród obłoków wychylają się trzy główki anielskie... [źródło, fotografia]

W artykule Krzysztofa Staweckiego pt. "Prace konserwatorskie w kościele parafialnym pw. Świętej Trójcy w Jasionówce jako przykład kompleksowej konserwacji wnętrza zabytkowej świątyni", zamieszczonym w Biuletynie Konserwatorskim Województwa Podlaskiego", 24, 2018, s. 27-[41], opisano stan obrazu przed i po konserwacji.

Ołtarz pw. św. Jana Nepomucena (…). Pomalowany na kolor biały i jasnoróżowy ze złoconymi ornamentami. Architektoniczny, jednokondygnacyjny na wysokim cokole, kolumnowy o parawanowo załamanych częściach bocznych. Mensa murowana, pomalowana na biało, na osi niewielkie, architektoniczne tabernakulum. Boki cokołu ozdobione złoconymi, odwróconymi wolutami, cokoły kolumn z prostokątnymi płycinami. Konstrukcja zwieńczona jest belkowaniem wyłamanym nad środkową parą kolumn. W przęśle środkowym obraz św. Jana Nepomucena, w szerokiej, ażurowej, ozdobionej liśćmi akantu, złoconej ramie. Gzyms belkowania wyłamany, wieloboczny, lambrekinowy baldachim, pod którym umieszczono we fryzie rzeźbioną posrebrzoną gołębicę. Po bokach uskrzydlone główki anielskie. W zwieńczeniu promienista gloria z obłoków i główek aniołków, z monogramem Chrystusa w części środkowej. Po lewej i prawej stronie glorii, na osiach kolumn wewnętrznych, pomalowane na biało, złocone szyszki... [źródło, str. 33]

[Ołtarz boczny pw. św. Jana Nepomucena, stan po konserwacji. źródło, str.34]

Na zbiorczym zdjęciu z wystawy "Jan Nepomucen Święty Przydrożny" (2003/2004) widoczna jest drewniana figura Jana N. pochodzącego z tej miejscowości. Jest to - jak to widać na zdjęciu z nr 42 z katalogu wystawy, Nepomuk w niebieskim wdzianku, pochodzący z początku XX wieku. Własność Krzysztofa Antoniuka... [źródło, fotografie]

Jednym z bardzo popularnych kapliczkowych świętych był zawsze Jan Nepomucen (milczący). Również w Jasionówce istniała kapliczka z tym świętym. Swiątek z niej trafił do prywatnego muzeum Jakuba Antoniuka w Dobrzyniewie Dużym. Dzięki czemu możemy po dziś dzień podziwiać twórczość ludową mieszkańców Jasionówki. Figurka trafiała na wiele nepomuckich wystaw m.in. w Ostrołęce. [źródło, fotografie]

[Nepomuk z Jasionówki w zbiorach Jakuba Antoniuka, źródło]

Adnotacja:

kapliczka, obraz i rzeźba świętego Jana Nepomucena;
lokalizacja: Jasionówka, ul. Korycińska 24 (kapliczka), kościół pw. Świętej Trójcy (obraz), gmina Jasionówka, powiat moniecki, Dobrzyniewo Duże (rzeźba w zbiorach prywatnych), województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 26.09.2020 r. i 20.09.2026 r.