Nepomuckim szlakiem

Burzyn

Na stronie Polskie Radio Białystok dnia 24.05.2025 roku ukazał się artykuł pt. "Św. Jan Nepomucen w Burzynie...".

Jego figura w Burzynie, ustawiona na placu przed kościołem pw. Trójcy Przenajświętszej, to pierwsza taka kapliczka na terenach Biebrzańskiego Parku Narodowego. Uroczyste odsłonięcie zaplanowano po mszy - odprawionej w kościele, przed którym się znajduje. [źródło]

Pomysł z figurką świętego zrodził się w sercu dwóch osób: moim i u jej fundatora mówi proboszcz parafii – ks. Marcin Sobiech:
–Gdzieś w moim sercu rodził się pomysł postawienia rzeźby św. Jana Nepomucena i kiedy zgłosił się mieszkaniec sąsiedniej wioski, w sumie nawet nie parafianin, bo tylko mieszka latem i przebywa tutaj w ramach urlopów – pan Błażej Sroczyński, z taką propozycją, że zasponsoruje figurkę i że dobrze by było, żeby ona stała to spotkało się jedno pragnienie dwóch serc. Pomysł został zrealizowany. Na tych terenach nad rzeką stanął pierwszy św. Jan Napomucen. [źródło, pisownia oryginalna]

Św. Jan Nepomucen od wieków czczony jest jako patron chroniący przed powodziami, utonięciami i suszą – jego obecność w miejscu tak silnie związanym z naturą i wodą, jak Biebrzański Park Narodowy, nabiera szczególnego znaczenia. [źródło]

Półtorametrowa rzeźba świętego Jana Nepomucena autorstwa Andrzeja Staśkiewicza, artysty ludowego z Kadzidła, została ufundowana przez Błażeja Sroczyńskiego.

Polecam:

Adnotacja:

kapliczka świętego Jana Nepomucena;
lokalizacja: Burzyn, gmina Jedwabne, powiat łomżyński, województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 9.11.2026 r.

Szczuczyn

Szczuczyński kościół z początku XIX w. opisany jest w źródłach kościelnych, jako: murowany, dachówką kryty, mający podłogę drewnianą, w ogóle, że znajduje się w stanie dobrym po „reperowaniu” w latach 1809 – 1810 przez administratora ks. J. Falkowskiego. Dokumenty wymieniają i opisują w tym okresie ołtarze „ Tych iest 9”:
(...) Na zamknięciu nawy bocznej północnej znajduje się ołtarz bez oprawy z figurą „kształtną” św. Jana Nepomucena w niszy. [źródło, str. 53]

Na zamknięciach naw bocznych od strony ołtarza wielkiego w niszach znajdują się: „[…] dwa małe Ołtarzyki, jeden z figurą Ś[więte]go Jana Nepomucena przy którym dawniej odprawiała się Msza święta […]. [źródło, str. 64]

Najwybitniejsza z rzeźb w poklasztornym kościele szczuczyńskim p.w. Imienia Najświętszej Marii Panny, i w ogóle najciekawszy zabytek miasta, to figura Jana Nepomucena - musiała powstać w innym kręgu artystycznym, najprawdopodobniej warszawskim. Szpeci ją bardzo prymitywnie przemalowana polichromia, jednakże rzeźbiarski modelunek jest doskonały, co widać zwłaszcza w sposobie wykonania jednego z najtrudniejszych dla rzeźbiarza elementów postaci ludzkiej jaką są ręce, a te w rzeźbie ze Szczuczyna są wyjątkowo piękne. Herby fundatorów umieszczone na cokole wskazują, iż rzeźba mogła powstać po roku 1741, w którym odbył się ślub Eustachego Potockiego i Marianny Kątskiej. Nieznanego dotąd autora rzeźby należałoby więc szukać wśród artystów pracujących dla Eustachego Potockiego. Rzeźbę umieszczono w ściennej hemisferycznej wnęce w bocznej kaplicy po prawej stronie ołtarza głównego na zakończeniu nawy północnej. Jest ona drewniana, złocona. Obiekt był konserwowany i zdjęcie z folderu wystawy "Jan Nepomucen święty przydrożny" nie jest już aktualne - na pustych hakach osadzono brakujące aniołki. Ten wizerunek JN jest ciekawy również z powodu astrolabium podtrzymywanego przez jednego z aniołków. Interpretacja tego symbolu jest ciągle przedmiotem dociekań (symbol filozofa lub uczonego?)... [źródło]

Zbudowany „około 1750 r.” polichromowany drewniany ołtarz (...), fundacji małżeństwa Eustachego i Marianny z Kątskich (wnuczki St. A. Szczuki) Potockich znajduje się w niszy zachodniej nawy bocznej północnej. Na wybrzuszonym cokole o wolutowej linii spływów wysokości „około 90 cm” z przodu znajduje się nakładany snycerki kartusz, w którym na niebieskim tle umieszczono herby fundatorów: z lewej Pilawa E. Potockiego, z prawej Brochwicz M. z Kątskich... [źródło, fotografie, str. 140-143]

Na gzymsie cokołu na pasie srebrzystych masywnych obłoków umieszczono wyrzeźbione z jednego kawałka drewna dwie uskrzydlone główki aniołków (...) o wymiarze „32 x 78 cm”. Za nimi znajduje się rzeźba przedstawiająca św. J. Nepomucena (...) „wysokości około 200 cm”. Święty, przyklękając na obłokach, trzyma krucyfiks, któremu się przygląda. Na głowie ma biret i ubrany jest w sfałdowane szaty: „sutannę, rokietę z długimi wąskimi rękawami i mantolet w płaskorzeźbione wzory, w formie peleryny z kołnierzem, spięty pod szyją”. [źródło, fotografie, str. 140-143]

Po obu stronach rzeźby przedstawiającej św. Nepomucena unoszą się cztery anioły. Są to pełno-plastyczne rzeźby wielkości „od 68 do 90 cm” przedstawiające anioły w postaci dzieci. Jeden z nich podtrzymuje opartą na głowie „kulę ziemską opasaną trzema szerokimi pasami południków” (...). Drugi wymownym gestem dotyka palcem dłoni ust, symbolizując w ten sposób zachowanie tajemnicy, której święty jako patron spowiedników i szczerej spowiedzi, był „strażnikiem” (...). Pozostałe dwa unoszą się w locie. Wnętrze niszy pomalowane jest na kolor szarobłękitny. [źródło, fotografie, str. 140-143]

Adnotacja:

kapliczka świętego Jana Nepomucena oraz ulica Świętojańska;
lokalizacja: Szczuczyn, kościół pw. Imienia Najświętszej Maryi Panny, ul. Kościelna, gmina Szczuczyn, powiat grajewski, województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 8.11.2026 r.

Wąsocz

Kapliczkę świętego Jana Nepomucena w Wąsoczu łatwo znaleźć. Stoi przy ulicy Świętojańskiej.

Święty Jan Nepomucen, który od ponad 100 lat chroni mieszkańców Wąsocza przed utonięciem w Wissie, doczekał się... dachu nad głową. Polichromowana figura czeskiego męczennika (...) stała pod gołym niebem niedaleko mostu na ul. Świętojańskiej. Staraniem wąsoskiego proboszcza i parafian została oddana do konserwacji. Gdy wróci do Wąsocza, czekała na nią będzie kamienna kapliczka, zbudowana przez Wąsoskiego murarza Jana Grzymkowskiego. Budowę sfinansowała wieś. Żwir podarowała jedna z miejscowych kopalń kruszywa.

(...) Według miejscowej tradycji, wąsoskiego św. Jana Nepomucena (...) wyrzeźbił przeszło 100 lat temu artysta Jan Mazurek... [źródło, str.10]

Przy mostku na Wissie (tym położonym na wschód od centrum miejscowości) i przy ulicy Świętojańskiej (!), nazwanej tak właśnie od tej kapliczki, stoi murowana z kamienia kapliczka arkadowa, najprawdopodobniej ustawiona tu niedawno na miejscu starszej. Kamienna figura Jana N. z niej pochodząca jest wzrostu naturalnego, to jest około 180 cm, polichromowana, statyczna, bez aureoli i ze stułą na szyi. Na podstawie napis: "B. Mazurek 19..". Rzeźba przejściowo przez parę lat (2009-12?) była do obejrzenia w kościele, gdzie zabrano ją do remontu. Remont wypadł tak sobie, bo w roku 2018 nowa polichromia figury już odpadała... [źródło]

Adnotacja:

kapliczka świętego Jana Nepomucena oraz ulica Świętojańska;
lokalizacja: Wąsocz, ul. Świętojańska, gmina Wąsocz, powiat grajewski, województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 8.11.2026 r.