Pniów

Kapliczka świętego Jana Nepomucena  stoi przy drodze wojewódzkiej DW 856 na trasie Stalowa Wola – Annopol.

Kapliczka murowana z czerwonej cegły, wnękowa, zwieńczona daszkiem dwuspadowym, na otynkowanym cokole. Na daszku zamocowany jest metalowy krzyż. W głównej części od frontu znajduje się otwór ok. 1000 x 500 zakończony łukiem zaś w bocznych ścianach dwa otwory mniejszych rozmiarach. Wewnątrz wnęki, na tylnej ścianie powieszony jest krzyż oraz postawione są dwie figury Matki Bożej. [źródło, fotografia, opis z dnia ]


Najbardziej znany obiekt, to właśnie kapliczka św. Jana. (...) w latach 70–tych festynowi wandale z Nowin wracając z festynu w Pniowie zdewastowali tę kapliczkę i figura św. Jana została wówczas zniszczona. Poprzedni proboszcz wówczas ufundował tam figurkę Matki Boskiej. Myślę, że jest czas w tym roku żeby przywrócić dawne znaczenie i charakter tego obiektu. W tamtym miejscu, w okresie XIX wieku znajdował się cmentarz choleryczny tak zwany, gdzie grzebano ofiary epidemii cholery. Kilka takich fal tych epidemii także przez nasz teren się przewinęło. Najbardziej tragiczna w skutkach była epidemia z roku 1831, miała ona związek z powstaniem styczniowym. Ale także w latach 70–tych XIX wieku ta cholera wracała tutaj kilkakrotnie i z przyczyn higienicznych grzebano ofiary tego typu epidemii z dala od cmentarzy oficjalnych, tak zwanych grzebalnych. Przy cmentarzach cholerycznych stawiano krzyże. Taki drewniany krzyż najprawdopodobniej stał również w tamtym miejscu gdzie ta kapliczka dzisiaj się znajduje. Oczywiście z czasem, kiedy, ten krzyż zmurszał czy zawalił się wystawiono tę kapliczkę. [źródło, pomyłka w datowaniu]
 



 

Naprzeciwko obecnie stojącej kapliczki w lesie obok drogi w roku około 1852 grzebano zmarłych na cholerę. Wiem to z opowiadań mojej babci. W latach dwudziestych poprzedniego wieku na skraju lasu, w tym miejscu stał drewniany słup, a na nim figurka Pana Jezusa Zmartwychwstałego. Obok tego miejsca przechodziłam chodząc do szkoły. W latach trzydziestych figurka ta zaginęła. Nowy słup, na którym pod daszkiem umieszczona była figura Św. Jana Chrzciciela został postawiony po przeciwnej stronie drogi, w miejscu obecnej kapliczki. Słup z figurką św. Jana Chrzciciela zniknął w latach pięćdziesiątych. Natomiast w tym miejscu na sośnie ktoś umieścił obrazek, który też po pewnym czasie zaginął. W roku 1959 lub 1960 została zbudowana i poświęcona murowana kapliczka z umieszczoną w niej figurką św. Jana Nepomucena. Budowę kapliczki zainicjował i poświęcił ks. proboszcz Leon Trojnar. Było to w tym samym czasie co poświęcenie odbudowanego po wojnie kościoła w Pniowie. W roku 1969 lub 1970 była procesja pod kapliczkę na Dni Krzyżowe.
Pod koniec lat osiemdziesiątych figurka ta została zniszczona. Na ścianie kapliczki powieszono obrazek Matki Bożej Częstochowskiej. W październiku 1996 r. w kapliczce została umieszczona figurka Matki Bożej Niepokalanej, ponieważ obraz Matki Bożej uległ zniszczeniu. Figurkę tę po bardzo krótkim czasie, może po kilku dniach, ktoś rozbił o ściany kapliczki. Następna ustawiona figura gipsowa Matki Bożej uległa zniszczeniu - popękała i rozsypała się. W chwili obecnej stoi tam trzecia gipsowa figurka Matki Bożej Niepokalanej ustawiona w lipcu 2013 r. [źródło, informacje z dnia 17.03.2014 r.]
 







Przy okazji dziękuję panom policjantom za pomoc w odczytaniu mapy i zlokalizowaniu kapliczki. 

Adnotacja:

  • kapliczka świętego Jana Nepomucena;
  • lokalizacja: Pniów, DW 856, gmina Radomyśl nad Sanem, powiat stalowowolski, województwo podkarpackie;
  • szablon: ASLAN, Sklep i hurtownia religijna; 
  • data wykonania fotografii: 5.02.2026 r.

Janów Lubelski_OEE Lasy Janowskie

Kapliczka w Ośrodku Edukacji Ekologicznej Lasy Janowskie w Janowie Lubelskim powstała na wzór kapliczki stojącej do września 2024 roku w Momotach Dolnych.

 

Poprzez zniszczenie starej kapliczki i zabranie rzeźby Nepomucena, region stracił coś wyjątkowego. Stara kapliczka była unikatowa, nie była jedną z wielu podobnych, ale była wyjątkowa, w całej Polsce nie było takiej. Zmieniono ją na jedną z wielu klonów kapliczkowych, produkowanych jak z fabrycznego taśmociągu. Tamta miała duszę, każdy kto ją spotkał nie przechodził obojętnie. Różne były o niej zdania, ale niezaprzeczalnie przyciągała uwagę. Poza tym była ona ściśle związana z Momotami, ponieważ rzeźbę Nepomucena wykonał lokalny ludowy artysta, który miał swój niepowtarzalny styl. To dodatkowo sprawiało, że kapliczka i umieszczona w niej stara rzeźba Nepomuka była wyróżnikiem regionu.  Zniszczono kawałek historii kulturowej Momot. [źródło

 
W listopadzie 2024 roku zorganizowano Zrzutkę na odbudowę kapliczki z Nepomucenem w Momotach.



 
Św. Jan Nepomucen Szczepana Kołpy jest tak bosko ludowo prymitywny, że aż genialny. Inny niż wszystkie Nepomuki i dlatego piękny, niestandardowy, niesymetryczny, wręcz niezamierzenie awangardowy. Chcemy, aby wrócił do Momot, do nowej, odtworzonej na wzór poprzedniej kapliczki. [źródło]
 
 

 
Rzeźba św. Jana Nepomucena autorstwa ludowego twórcy Szczepana Kołpy z Momot Dolnych, zawsze wzbudzała sporo wrażeń i emocji, od zachwytów po śmiech. Ci, którzy mogli ją do niedawna oglądać w kapliczce przy szosie między Momotami Dolnymi a Momotami Górnymi, niejednokrotnie nie wiedzieli też co o niej sądzić. Część mieszkańców Momot była z niej dumna, bo Szczepan Kołpa miał niepowtarzalny, oryginalny ludowy styl, nie było drugiego takiego w Polsce, a część się jej zwyczajnie wstydziła, bo rzeźba była dla nich pokraczna i cudaczna jak na wizerunek świętego. [źródło]
 

Poniżej fragment opinii na temat figury świętego Jana Nepomucena, wydanej przez dr hab. Łukasza Smyrskiego, profesora PAN z Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.
 
Figura św. Jana Nepomucena autorstwa Szczepana Kołpy reprezentuje wszystkie cechy charakterystyczne dla stylu religijnej sztuki ludowej. Rzeźba została wykonana z jednego kloca, jest prosta w formie, statyczna, zachowuje równowagę ciężaru bryły, zawiera podstawowe elementy ikonograficzne, charakteryzuje ją brak właściwych proporcji i schematów. Ale nieporadność techniczną w pełni rekompensuje niepowtarzalność rzeźby, oryginalność artystyczna, potrzeba tworzenia „Bożych pomników”, a przede wszystkim szczera i wyjątkowa ekspresja religijnej wypowiedzi. Rzeźba z Momotów Górnych jest unikalnym zabytkiem z zakresu sztuki ludowej. [źródło
 


 

Dzięki zaangażowaniu miłośników regionalnej historii i kultury oraz przy wsparciu darczyńców z grupy FB „Lasy Janowskie, Lipskie i okolice” udało się nie tylko odbudować kapliczkę na wzór starej, ale także przywrócić jej duszę. Rzeźba św. Jana Nepomucena z 2001 r. autorstwa Szczepana Kołpy, artysty z Momot Dolnych, którego dzieło wyróżnia się głębokim wyczuciem formy i szacunkiem dla tradycji, została przywrócona i nadal będzie hipnotyzować przechodniów. [źródło

Polecam: 

Adnotacja:
  • kapliczka świętego Jana Nepomucena;
  • lokalizacja: Janów Lubelski_Ośrodek Edukacji Ekologicznej Lasy Janowskie, ul. Bohaterów Porytowego Wzgórza 35, gmina Janów Lubelski, powiat janowski, województwo lubelskie;
  • data wykonania fotografii: 12.09.2025 r.

Borów

Przed kościołem św. Andrzeja, pod lipą, (...) stoi figura Jana N. z I połowy XIX wieku. W maju 2015 figura poddana została renowacji i oczyszczono ją z wszelkich przemalowań... [źródło, fotografie]




 








 


Adnotacja:

  • figura świętego Jana Nepomucena;
  • lokalizacja: Borów, gmina Annopol, powiat kraśnicki, województwo lubelskie;
  • data wykonania fotografii: 5.02.2026 r.