Nepomuckim szlakiem

Słomianka

W pracy magisterskiej ks. Marka Stankiewicza pt. "Dzieje Parafii Jasionówka (1553- 1966)", napisanej na Wydziale Teologicznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego pod kierunkiem ks. doc. dra hab. Anzelma Weissa (Lublin, 1989 rok), został zawarty "Spis najstarszych krzyży i kapliczek występujących na terenie parafii Jasionówka". Poniżej fragment dotyczący wsi Słomianka.

na skrzyżowaniu we wsi z drogą do Kamionki przy strumyku znajduje się kapliczka św. Jana Nepomucena z ok. 1800r.
podobna kapliczka znajduje się przy drodze we wsi obok gospodarstwa Frąckielów. [źródło]

Nie mam pewności, że kapliczka przedstawiona na powyższych fotografiach kryła rzeźbę świętego Jana Nepomucena. Za tą hipotezą przemawia usytuowanie jej przy drodze do Kamionki. Nie ustaliłam, co stało się z oryginalnym świątkiem.

Wpis wzbogacam fotografiami przydrożnych kapliczek przed Słomianką (od strony Jasionówki).

Adnotacja:

kapliczka ponepomucka;
lokalizacja: Słomianka, gmina Jasionówka, powiat moniecki, województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 26.09.2020 r. i 20.09.2026 r.

Tołwin

Na stronie nepomuki.pl jest zamieszczona informacja (z roku 2019?), iż w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej wewnątrz zabytkowego, modrzewiowego dworu z Bobry Wielkiej (obiekt nr 25 na terenie skansenu) znajduje się rzeźba świętego Jana Nepomucena z miejscowości Tołwin.

W dworze z Bobry Wielkiej (...) prezentowana jest wystawa "Sztuka Ludowa Podlasia". Jej częścią jest XIX-wieczna drewniana figura Jana N. o wysokości 111 cm. Polichromia (częściowo odtworzona) - zielonkawa peleryna i stuła, brązowa komża, czarna sutanna i wysoki biret. Uszkodzone obie dłonie trzymały niegdyś atrybuty. Pochodzi z miejscowości Tołwin (...). Obiekt był prezentowany na wystawie "Jan Nepomucen Święty Przydrożny" w roku 2004 [nr kat. 7]. Poprzednio w zbiorach Muzeum Podlaskiego [nr kat MB/E/6543]... [źródło, fotografie]

Jesienią 2026 roku przejechałam przez Tołwin. Poniżej kilka fotografii obiektów sakralnych stojących przy drodze.

Adnotacja:

rzeźba świętego Jana Nepomucena (obecnie w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej w Wasilkowie);
lokalizacja: Tołwin, gmina Siemiatycze, powiat siemiatycki, województwo podlaskie;
data odwiedzenia miejscowości: 20.09.2026 r.

Milewskie

Milewskie odwiedziłam dwukrotnie. Niestety nie odnalazłam tam kapliczki świętego Jana Nepomucena. Poniżej kilka fotografii obiektów sakralnych spotkanych przy wiejskiej drodze.

za wsią kapliczka na drzewie z 1860r., rozwidlenie dróg
drewniany krzyż na posiadłości J.Baluka, kolonia w kierunku Krasne, o błogosławieństwo Boże z 1860r.
drewniany krzyż z 1863r. na granicy wsi Łękobudy
kapliczka św. Jana Nepomucena z 1860 r., umieszczona przy drodze polnej z Jasionówki na Mocarze.
krzyż z 1892 r. na posiadłości Popowskich [źródło]

Kapliczka świętego Jana Nepomucena we wsi Milewskie [źródło]

Może za trzecim razem uda mi się tę kapliczkę odnaleźć.

Adnotacja:

kapliczka świętego Jana Nepomucena;
lokalizacja: Milewskie, gmina Jasionówka, powiat moniecki, województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 26.09.2020 r. i 20.09.2026 r.

Wiercień Duży

Na stronie Ośrodka „Brama Grodzka - Teatr NN” znalazłam informację, iż w Wiercieniu Dużym był obraz na szkle przedstawiający świętego Jana Nepomucena.

(...) na Lubelszczyźnie pojawiło się malarstwo na szkle, wywodzące się z XVII-wiecznego malarstwa mieszczańskiego. Grupa lubelska obrazów na szkle została wyodrębniona przez Józefa Grabowskiego z grupy centralnej, obejmującej swym zasięgiem teren od Kujaw, poprzez Lubelszczyznę po Wołyń. Przykładem mogą tu być obrazy: św. Trójcy (z Grabarki), Matki Boskiej Częstochowskiej (ze wsi Banachy), Ukrzyżowanie (ze wsi Zalesię), dalej Chrystus Ukrzyżowany (z Zaręby i z Zalesia), św. Jan Nepomucen i Matka Szkaplerzna (z Wiercienia Dużego). [źródło, str.99]

Jesienią 2026 roku przejechałam przez Wiercień Duży. Poniżej kilka fotografii obiektów sakralnych stojących przy drodze.

Ciekawostka:

W księgach metrykalnych z okolic Wiercienia Dużego, należącego do parafii Dziadkowice, imię Jan Nepomucen pojawia się u przedstawicieli lokalnej szlachty i mieszkańców. Przykładem jest Jan Nepomucen Dąbrowski występujący jako chrzestny w 1824 roku w Villa Wiercien Magna.

Wierciński zwany Zygmunt h. Ślepowron, Wojciech Jan, ur. 17.08.1780, chrzest Siemiatycze, ks. Antoni Wachowski, chrzestni: M.D. Jan Nepomucen Dąbrowski z M.D. Rozalią Benedyktą Jeziorkowską, asysta M.D. Józef Wolski, gubernator siemiatycki z M.D. Marianną Zakrzewską. [źródło]

Powiązany rodzinnie z Wiercieńskimi herbu Ślepowron był Jan Nepomucen Bonifacy Łempicki.

Adnotacja:

informacja na temat obrazu na szkle świętego Jana Nepomucena;
lokalizacja: Wiercień Duży, gmina Siemiatycze, powiat siemiatycki, województwo podlaskie;
data odwiedzenia miejscowości: 20.09.2026 r.

Dolistowo Stare

W dokumencie pt. "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Jaświły" znalazłam informację na temat rzeźby świętego Jana Nepomucena w Dolistowie Starym:

Do gminnej ewidencji zabytków, poza obiektami wojewódzkiej ewidencji zabytków kwalifikuje się następujące obiekty i obszary:

miejscowość

Dolistowo Stare

obiekt/datowanie

zespół kościoła par. p. w. św. Wawrzyńca /1789-1791 r. oraz:
obraz - św. Antoni z Dzieciątkiem Jezus/1947 r.
ambona/1791-1792 r.
ołtarz główny/ok. I poł. XVIII w.
krucyfiks/ok. XIX w./p. XX w.
rzeźba – św. Jan Nepomucen/ok. XIX w.
chrzcielnica/ok. XIX w./p. XX w.
tabernakulum/ok. XIX w./p. XX w. [źródło]

W artykule Małgorzaty Dolistowskiej pt. "Z dziejów fundacji Pani Krakowskiej kościół w Dolistowie Starym" [Biuletyn Konserwatorski Województwa Białostockiego, 3, 1997, s. 76-93] znalazłam potwierdzenie istnienia rzeźby świętego Jana Nepomucena.

W XIX wieku dokonano w kościele niewielkich zmian: w 1839 r. ustawiono we wnętrzu nowy prospekt organowy, w 1841 r. - nowe, 69-głosowe organy, przed 1856 r. - nowe konfesjonały. Wystroju kościoła dopełniła ponadto ustawiona wtórnie na ambonie ludowa rzeźba św. Jana Nepomucena, pochodząca przypuszczalnie z jednej z przydrożnych kapliczek, a także wielu elementów bezstylowych (m.in. stacje Drogi Krzyżowej). Nad całością dominują obecnie efekty remontu kościoła przeprowadzonego w latach 70. XX w.: nowe ławki, boazeria i sufit kasetonowy dekorowany historyzującą w formie, agresywną kolorystycznie polichromią Józefa Łotowskiego. [źródło, str. 85]

Jak wynika z analizy poniższych fotografii, rzeźba świętego Jana Nepomucena stała w kościele na ambonie jeszcze w 1994 roku.

[źródło, str. 81]

[źródło, str. 85]

Podczas mojej wizyty w Dolistowie Starym za pierwszym razem kościół był zamknięty, a za drugim razem na ambonie nie było rzeźby.

Adnotacja:

rzeźba świętego Jana Nepomucena (?);
lokalizacja: Dolistowo Stare, kościół pw. św. Wawrzyńca, gmina Jaświły, powiat moniecki, województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 26.09.2020 r. i 20.09.2026 r.

Nowosady

Kaplica we wsi Nowosady, 8 km od kościoła parafialnego, pod wezwaniem Matki Boskiej Anielskiej, drewniana. [źródło, fotografia]

Na stronie nepomuki.pl zamieszczona została informacja, iż w kaplicy są dwie rzeźby świętego Jana Nepomucena:

(...) na lewo od wejścia, znajduje się beznoga i bezręka rzeźba Jana N.... [źródło, fotografia]

(...) przy ołtarzu stoi druga drewniana rzeźba Jana N. Ma biret i krzyż, a pociągnięta jest błyszczącym lakierem... [źródło, fotografia]

Nie pamiętam, czy za pierwszym razem sfotografowałam obie rzeźby wyraźnie. Tym razem drzwi były zamknięte, a okienka z prawej strony za wysoko. Rzeźby przy ołtarzu można nie zauważyć (widać tylko dół sutanny i zarys głowy).

Poniżej fotografie okolicznych domów.

Adnotacja:

dwie rzeźby świętego Jana Nepomucena;
lokalizacja: Nowosady, kaplica pw. Matki Boskiej Anielskiej, gmina Zabłudów, powiat białostocki, województwo podlaskie;
data wykonania fotografii: 26.09.2020 r. i 20.09.2026 r.