Załęże

Miejscowość wywodzi swą nazwę od położenia geograficznego i pochodzi stąd, że wieś załęska leży nad łęgiem. Łęg w polskim słownictwie oznaczał nizinę, nizinny brzeg rzeki. [źródło]

 

 

Na stronie Parafii św. Jana Chrzciciela w Załężu znajduje się opis historii kościoła wraz z bogatą galerią fotografii wnętrza. Poniżej fragment dotyczący wyobrażeń świętego Jana Nepomucena.

Na styku nawy i prezbiterium znajdują się po lewej i prawej stronie nawy ołtarze boczne. Po północnej stronie nawy umieszczono ołtarz barokowy, poświęcony czci Trójcy Przenajświętszej. W środku ołtarza widnieje obraz Trójcy, ukazujący zasiadającego na obłokach Boga Ojca w postaci sędziwego  starca, wskazującego ręką na siedzącego po jego prawicy Jezusa Chrystusa Zmartwychwstałego: nad nim zaś gołębica, symbol Duch Świętego. (...) Podobny wygląd miał ołtarz poświęcony czci św. Józefa Opiekuna Jezusowego, położony symetrycznie, po południowej stronie nawy. W środku tego barokowego ołtarza widnieje obraz św. Józefa, trzymającego na ręku Jezusa: na szczycie ołtarza, obraz św. Jana Nepomucena, patrona spowiedników. [źródło]

 

[źródło]

[źródło]

Na ołtarzu stał relikwiarz św. Jana Nepomucena, darowany kościołowi załęskiemu prawdopodobnie przy jego poświęceniu w 1783 r. przez ks. Bpa Sierakowskiego. Relikwiarz ten był podawany wiernym do ucałowania po zakończeniu nieszporów w dniu odpustu parafialnego, w uroczystość narodzin św. Jana Chrzciciela. Stad wśród ludzi, szerzyło się błędne przegonie, że są to relikwie patrona parafii. [źródło, pisownia oryginalna]

[źródło]

Załęże leży nad Wisłoką. Pewnie wielokrotnie rzeka zalewała łęgi. Może stąd "mnogość" wyobrażeń nepomuckich. Oprócz obrazu i relikwiarza w kościele w niedalekiej odległości od świątyni stoi kapliczka z rzeźbą świętego Jana Nepomucena.

 

 

 

 

Kapliczka słupowa usytuowana na placyku po środku wsi, murowana z piaskowca, wylepiana gliną, bielona, założona na prostokącie, bez podziałów dwukondygnacyjna zwieńczona b. skromnym gzymsem ze śladami pierwotnego krycia czterospadowego. [źródło, pisownia oryginalna]

 

W karcie zielonej zabytku opisano następująco wyposażenie architektoniczne kapliczki: rzeźba barokowo-ludowa św. Jan Nepomucen - zapewne z XVIII w. [źródło]

 

Po porównaniu fotografii kapliczki i figury zamieszczonych w karcie zielonej (1961 r.) ze stanem obecnym doszłam do wniosku, że kapliczka niedawno była remontowana i wstawiono do jednej z wnęk kopię dawnej rzeźby świętego Jana Nepomucena. Nie ustaliłam, co się stało z oryginałem.

 

[źródło]

Polecam:  

• Kościół św. Jana Chrzciciela w Załężu;
• HISTORIA KOŚCIOŁA ŚW. JANA CHRZCICIELA W ZAŁĘŻU.

Adnotacja:

• obraz świętego Jana Nepomucena w ołtarzu, jego relikwiarz oraz kapliczka mu poświęcona, 
• lokalizacja: Załęże, gmina Osiek Jasielski, powiat jasielski, województwo podkarpackie;
• karta zielona zabytku; 
• data wykonania fotografii: 14.09.2025 r.

Końskie

Przy południowej fasadzie kolegiaty śśw. Mikołaja i Wojciecha stoi kamienna barokowa figura Jana N. z drugiej połowy XVIII wieku, na postumencie rokokowym. Najprawdopodobniej fundacja Małachowskich. Cokół jest gruby, ale niewysoki, o zdobionych narożach, około 170 cm. Figura wielkości naturalnej, z odkrytą głową, z butem o ściętym nosku i pięknie oddanych szatach. [źródło]

Na stronie konecki24.pl jest artykuł pt. "KOŃSKIE. Zanim św. Jan Nepomucen powróci na dawne miejsce" z dnia 19.11.2020 r. Poniżej jego obszerne fragmenty.

Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze Oddział w Końskich i Komisja Opieki nad Zabytkami zabiegały o restaurację rzeźby - pomnika św. Jana Nepomucena. Pomnik stoi na cmentarzu kolegiackim. Rzeźba jest odnowiona, trwają prace renowacyjne przy postumencie, na który święty będzie postawiony.

Rzeźba świętego Jana Nepomucena, powstała prawdopodobnie w drugiej połowie XVIII wieku. Na cmentarz kolegiacki została przeniesiona z parku pałacowego. Cokół zrobiony w stylu rokokowym ma zdobienia. Na każdym z czterech są rzeźbione maszkarony. Przypuszczalnie święty Jan miał na głowie biret i aureolę z sześcioma gwiazdami. To do naszych czasów nie przetrwało. Całość spatynowana kurzem, brudem, porośnięta mchem i niestety, ptasimi odchodami - informuje "Katalog zabytków sztuki w Polsce" (PIW Warszawa 1958).

Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze uzyskało wszelkie zgody od ks. dziekana Andrzeja Zaparta, proboszcza św. Mikołaja w Końskich, na zdemontowanie i odnowienie całego pomnika, na której terenie stoi figura świętego. Następnie złożyło ofertę w ogłoszonym przez Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach otwartym konkursie na realizację zadań publicznych z zakresu ochrony dóbr kultury - opowiada nam Wojciech Pasek, prezes PTTK O/Końskie.
Oferta została pozytywnie oceniona i konserwator przyznał nam na prace konserwatorskie przy rzeźbie pełną wnioskowaną kwotę w wysokości 14.137,07 zł. PTTK podpisało umowę ze Świętokrzyskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków - dodaje.

Listopad 2020 r. Trwają prace restauracyjne przy piedestale, na którym stał i na który wróci święty Jan Nepomucen. Prace pod nadzorem konserwatorskim prowadzi Pracownia Konserwacji Dzieł Sztuki Paweł Osełka. Rozmawiamy z konserwatorem. Mówi nam, że stary piedestał był nieco dziwacznie zbudowany. Na dole węższy, a rozszerzający się ku górze. Teraz na dole jest szeroko posadowiony na ziemi. Wykonany z kamienia piaskowca, jak i cała rzeźba świętego. To w tamtym czasie, XVIII wieku był materiał na rzeźby dość łatwy do zdobycia także w pobliżu Końskich. I pewnie dlatego rzeźba świętego Jana Nepomucena i cały pomnik został w piaskowcu wykuty. [źródło, fotografie]

 

 

Na stronie nepomuki.pl jest mowa o dziełach (obrazie i rzeźbach) Grzegorza Króla, twórcy ludowego z Końskich. Poniżej fotografie kilku prac z galerii artysty i z wystawy pt. "Rzeźby Grzegorza Króla" w Muzeum im. Oskara Kolberga w Przyszusze.

[źródło]

[źródło]

W "Dekanacie koneckim" z 1913 r., ks. Jan Wiśniewski opisuje kościół w Lipie - Na ołtarzu obok tabernakulum, stoją dwa relikwiarze. W jednym relikwia z drzewem Krzyża Świętego oraz Jana Nepomucena i świętej Tekli. Te trzy święte relikwie wydane były w Rzymie w 1785 r. Pisząc o koneckim kościele św. Mikołaja, w "Dekanacie Koneckim" ks. Wiśniewski wspomina o relikwiach - kościół posiadał cząstkę Krzyża Świętego, relikwię świętego Jana Nepomucen w szklanej trumience oprawionej w srebro i św. Jana Kantego w trumience kryształowej, też w srebrnej oprawie. Relikwie posiadały autentyki.
Dokładnie nie wiadomo, gdzież to się relikwie znajdują, w Lipie czy w Końskich. Być może w jakimś nieznanym momencie zostały one translokowane z Lipy do Końskich. A może znajdują się w obu świątyniach. [źródło]

Polecam:  

• Pomnik świętego z Końskich będzie jak nowy;
• Figura Jana Nepomucena już po renowacji. „Była w tragicznym stanie” .

Adnotacja:

• figura świętego Jana Nepomucena, wzmianka na temat relikwii oraz rzeźby i obraz twórcy ludowego;
• lokalizacja: Końskie, ul. ks. J. Granata 1 (figura), gmina Końskie, powiat konecki, województwo świętokrzyskie;
• data wykonania fotografii: 28.07.2025 r.