Żarki

W UCHWALE NR XLII/272/2010 RADY MIEJSKIEJ W ŻARKACH z dnia 29 października 2010 r. w sprawie przyjęcia „Programu Opieki nad Zabytkami dla Gminy Żarki na lata 2010 - 2013 jest mowa o rzeźbie św. Jana Nepomucena z przełomu XVIII i XIX w. [źródło]

 

(...) w dawnej dzielnicy żydowskiej, przy kanale młynówki stoi barokowy kamienny polichromowany Jan N. chroniony współczesnym daszkiem. Niefachowe malowanie spowodowało, że Jan oślepł - oczy ma całkiem zaklejone farbą... [źródło]

W Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego Nr 3 z dnia 5.01.2011 roku widnieją:

- Kaplica pw. Świętego Jana Nepomucena [źródło: str. 164, p.33]

- w kościele parafialnym w Żarkach:

    Obraz - św. Jan Nepomucen XVIII [źródło: str. 165, p. 27]
    Feretron z obrazami: św. Jana Nepomucena, św. Ignacego Loyoli 2 poł. XVIII [źródło: str. 165, p. 29]

 

W karcie białej zabytku zawarta jest bogata dokumentacja fotograficzna z czasów remontu kapliczki w  2006 roku (swoje zdjęcia utraciłam podczas awarii sprzętu komputerowego).

 

[źródło]

Na stronie it-jura.pl w kalendarium wydarzeń w Żarkach zamieszczony jest  między innymi poniższy zapis:

1859 - H. Kubler uwiecznił na swoim drzeworycie ówczesny widok miasta Żarki od strony północnej. Ujęta na obrazie została kapliczka św. Jana Nepomucena z XVIII w., zwarta zabudowa miasta z jedno- i dwukondygnacyjnymi domami zgrupowanymi wokół rynku oraz bryła kościoła św. Szymona i Judy z neogotycką wieżą zwieńczona blankami i ostrosłupowymi sterczynami na narożnych blankach. [źródło]

Drzeworyt jest przedstawiony w Tygodniku Ilustrowanym w artykule pt. Żarki [rocznik 1859, Nr 7, str.53, źródło: https://www.bilp.uw.edu.pl/ti/1859/foto/n53.htm]. Budynek na pierwszym planie jest kapliczką (kaplicą) świętego Jana Nepomucena.

Odszukałam wspomniany wyżej drzeworyt Henryka Küblera również w wersji kolorowej.

[źródło]

Tytuł/Title: "ŻARKI."
Autor/Author: Henryk Kübler
Sygnatura/Signature: Rycina sygnowana na płycie: "H. KUBLER: sc.".
Technika/Technique: Drzeworyt sztorcowy wtórnie kolorowany 
Pochodzenie/Origin: Z: Tygodnik Ilustrowany nr 7 z 12.11.1859 s.53.
Inf. o autorze/Information about an Author: H. Kübler warszawski drzeworytnik pochodzenia niemieckiego czynny w Polsce w latach 1859-1863, rytujący dla "Tygodnika Ilustrowanego", zob. SAP t.4 s.327.
Widoczny Kościół Św. Apostołów Piotra i Pawła, Św. Szymona i Judy Tadeusza, 1522, odbudowany przed 1746, przebudowany 1846, jednonawowy z parą bocznych kaplic i neogotycką fasadą z wieżą na osi; zob. Atlas zabytków s.450 (inny kształt zwieńczenia wieży niż obecnie). [źródło]

Adnotacja:

• figura świętego Jana Nepomucena, kapliczka z rzeźbą oraz drzeworyt przedstawiający krajobraz z kapliczką, obraz i feretron w kościele;
• lokalizacja: Żarki, ul. Częstochowska 8 (figura), ul. Mostowa 5 (kapliczka), kościół pw. śś. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza (obraz i feretron), gmina Żarki, powiat myszkowski, województwo śląskie;
• dwie karty biała zabytku; 
• data wykonania fotografii: 07.2023 r. (?) i 26.07.2025 r.

Krościenko Wyżne

Na stronie nepomuki.pl jest mowa o sześciu wyobrażeniach świętego Jana Nepomucena w Krościenku Wyżnym.

Miejscowość ta była lokalnym ośrodkiem kultu Jana N. W kościele parafialnym św. Marcina w roku 1744 ufundowano ołtarz nepomucki, a w 1770 powstało aktywne Bractwo Nepomuckie. Organizowane przez nie uroczystości 16 maja początkowo miały charakter bracki, potem parafialny. (...) Niestety stary drewniany kościółek nad brzegiem Wisłoka został rozebrany około roku 1912 i zastąpiony nową budowlą, pod tym samym wezwaniem. Ze starego kościoła przeniesiono XVIII-wieczny obraz Jana N. W roku 2010 poddano go renowacji. Widać na nim Jana z palcem na ustach, stojącego koło stołu z otwartą księgą podtrzymywaną przez aniołka (czerwone skrzydła) grającego na trąbce. Drugi aniołek (niebieskie skrzydła) dzierży krucyfiks. Posadzka z dwubarwnych kafli przechodzi w taflę wody, dalej most. Na górze draperia i chmury  [źródło]

W tym samym kościele znaleźć można:

(...) witraż z wizerunkiem Jana N. projektu Stefana Matejki, wykonany w Krakowskim Zakładzie Witrażów, Oszkleń Artystycznych i Fabryki Mozaiki Szklanej S.G. Żeleński w roku 1910. Obok postaci Jana z dużym krzyżem i palcem na ustach widać liść palmy, zbirów w średniowiecznych strojach i budowle miasta Pragi. [źródło] 

 

(...)  feretron z obrazem Jana N., neogotycki... [źródło] 

Jedynymi feretronami widzianymi w kościele są te na powyższej fotografii. Mimo iż trafiłam na uroczystość odpustową, zamiast procesji z chorągwiami i feretronami była uroczystość patriotyczna z okazji 11 Listopada z flagami narodowymi.

Na rozstajach, w pobliżu kościoła św. Marcina, murowana kapliczka nepomucka wystawiona staraniem proboszcza Andrzeja Nowiny-Ujejskiego i zapewne tutejszego Bractwa Nepomuckiego (...). Wieczorami odbywały się tu śpiewy ku czci Jana N. Wewnątrz ładna drewniana polichromowana ludowa figura Jana N. z krzyżem i palmą. Jaskrawsze kolory zyskała w latach 2017-2018... [źródło] 

 

Zaginiona ludowa rzeźba Jana N. z XIX wieku, stojąca niegdyś w kapliczce słupowej ufundowanej przez Jana i Zofię Michalskich. Figurka stała w górnej niszy... [źródło]

W kapliczce szafkowej była ludowa figura Jana N. autorstwa tutejszego rzeźbiarza Józefa Żywica (+1972). Los jej nie jest nam znany... [źródło] 

Adnotacja:

• obraz, witraż i feretron w kościele, kapliczka świętego Jana Nepomucena oraz dwie zaginione rzeźby, 
• lokalizacja: Krościenko Wyżne, ul. Brzozowska (obraz, witraż i feretron w kościele oraz kapliczka_1), ul. Północna 330 (kapliczka_2), ul. Północna 411 (kapliczka_3), gmina Krościenko Wyżne, powiat krośnieński, województwo podkarpackie;
• karta zielona kapliczki; 
• data wykonania fotografii: 2022 r. i 11.11.2025 r.

Przysucha

(...) kościół pw. św. Jana Nepomucena i św. Ignacego Loyoli w stylu klasycystycznym, zbudowany w latach 1780-86 ze środków fundacji Urszuli Dembińskiej, starościny wolbromskiej. Odrestaurowany w 1833 r. po pożarze jednej z wież.Do kościoła wchodzi się jedenastoma schodami, u szczytu wyrastają okrągłe kolumny jońskie z kamienia ciosowego, podtrzymujące attykę, na której znajduje się trójkąt wyobrażający Opatrzność Bożą. Pod attyką, jakby na potrójnym wzniesieniu, umieszczono glob ziemski przepasany wężem, a na globie – kielich z pateną, symbol powszechności Kościoła i walki z grzechem. Po obu stronach globu wznoszą się dwie strzeliste wieże zakończone krzyżami, a na dachu kościoła – wieżyczka. Nad wejściem znajduje się tablica fundacyjna. Wymiary kościoła w stopach wynoszą: długość – 72, szerokość – 30, wysokość 86 (jedna stopa 30,48 cm). Wnętrze kościoła o sklepieniu beczkowym składa się z chóru, dwuprzęsłowej nawy, prezbiterium, dwóch bocznych przedsionków, zakrystii. Kościół ma dziewięć okien – cztery od strony zachodniej, cztery od wschodu i jedno oświetlające chór. Bardzo oryginalny i okazały jest wielki ołtarz. Na ośmiu kolumnach pod kopułą wspiera się rotunda z piękną attyką, na szczycie której widnieje krzyż. Wewnątrz pod rotundą stoi posąg św. Jana Nepomucena, patrona kościoła. [źródło]

 

 

Kościół pod wezwaniem Jana Nepomucena, zbudowany w latach 1780-1786 z fundacji Urszuli Dembińskiej, klasycystyczny, murowany, konsekrowany w 1786 roku, odnowiony w 1985-1986. Zabytek I grupy. W ołtarzu głównym na ośmiu kolumnach pod kopułą wspiera się rotunda z piękną attyką, a w niej posąg św. Jana Nepomucena. Dobrej klasy rzeźba wyróżnia się promienistym medalionem zawieszonym na szyi. Ma bardzo futrzastą pelerynę, biret, befkę, długie włosy, na prawym barku krzyż ułożony na palmie. Ładny gest lewej dłoni... [źródło, fotografie]

[źródło]

W tym samym kościele pw. św. Jana Nepomucena przechowuje się:

• (...) chorągiew procesyjną z wizerunkiem Jana N. na tle rzeki i miasta, zapewne Pragi... [źródło, fotografie]
• (...) feretron z wizerunkiem Jana N. na tle rzeki i miasta, zapewne Pragi - podobny do tego na chorągwi... [źródło, fotografie]

Kościół był, niestety, zamknięty. 

Na stronie Powiat Przysuski dnia 9.06.2025 roku ukazała się informacja na temat Parafialnego Rajdu Rowerowego "Nepomucen 2025".

W sobotę, 7 czerwca pod kościołem pw. Św. Jana Nepomucena w Przysusze spotkali się miłośnicy dwóch kółek, by wspólnie wyruszyć na trasę Parafialnego Rajdu Rowerowego Nepomucen 2025. To już kolejna edycja tego wydarzenia, która w tym roku zgromadziła ponad 200 uczestników. [źródło] 

Polecam: TRADYCJA MAZOWSZA powiat przysuski.

Adnotacja:

• kościół pw. świętego Jana Nepomucena, w którym jest ołtarz z rzeźbą, chorągiew i feretron, Parafialny Rajd Rowerowy "Nepomucen 2025";
• lokalizacja: Przysucha, ul. ks. Ściegiennego 5, gmina Przysucha, powiat przysuski, województwo mazowieckie;
• data wykonania fotografii: 28.07.2025 r.

Zrębice

Feretron z uszkodzoną drewnianą rzeźbą św. Jana Nepomucena w kościele św. Idziego... [źródło, fotografie]

 

Mimo dwukrotnej wizyty w Zrębicach, nie udało mi się zobaczyć wnętrza kościoła.

Polecam:  

• Kościół pw. św. Idziego;
• Historia kościoła i parafii. 

Adnotacja:

• feretron z rzeźbą świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Zrębice, kościół pw. św. Idziego, gmina Olsztyn, powiat częstochowski, województwo śląskie;
• data wykonania fotografii: 06.2023 r. (?) i 26.04.2025 r.

Jasienica Rosielna

W Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce wymienionych jest pięć zabytkowych kapliczek w Jasienicy Rosielnej, w tym: 

Z w. XIX. Muro­wana, pobielona. Czworoboczna, o trzech kondygnacjach rozdzielonych gzymsami. We wnęce dolnej kondygnacji rzeźba św. Jana Nepomucena, ludowa w. XIX. [źródło, 66 (82)]

Kapliczka z XIX wieku, murowana, czworoboczna, o trzech kondygnacjach rozdzielonych gzymsami. W dolnej wnęce ludowa rzeźba św. Jana Nepomucena z XIX wieku... [źródło]

 

 

 

W Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce można znaleźć zapis, iż w kościele parafialnym św. Mikołaja są dwa (...) feretrony rokokowe koniec w. XVIII z nowszymi obra­zami. [źródło, str.64 (80)] 

Wizerunek Jana N. na feretronie stojącym pod chórem, po południowej stronie kościoła Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny... [źródło, fotografie]

 

W tymże kościele Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny (...) wizerunek Jana N. znaleźć można na polichromii z 1870 roku, nad nawą (Bóg Ojciec w otoczeniu Świętych) autorstwa Jana Tabińskiego, przemalowanej w 1930 roku przez Mariana Stroińskiego... [źródło, fotografie]

 

Wnętrze kościoła mogłam zobaczyć tylko przez kratę, stąd niewielki fragment obrazu widoczny na fotografiach. Feretronu nie widziałam.

Przy okazji serdecznie dziękuję mieszkańcom pytanym o lokalizację kapliczki, którzy zechcieli mi pomóc w jej znalezieniu. 

Adnotacja:

• kapliczka świętego Jana Nepomucena oraz obraz i feretron, 
• lokalizacja: Jasienica Rosielna, kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP (wizerunek na suficie i feretron), dom nr 405 (kapliczka), gmina Jasienica Rosielna, powiat brzozowski, województwo podkarpackie;
• karta zielona zabytku; 
• Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 13: woj. rzeszowskie, z. 2: pow. brzozowski; 
• data wykonania fotografii: 18.08.2025 r.