Ostrołęka_Muzeum Kultury Kurpiowskiej

Na stronie nepomuki. pl jest mowa o osiemnastu rzeźbach świętego Jana Nepomucena w zbiorach Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce.

(...) w Muzeum znajduje się duży zbiór drewnianych figur Jana Nepomucena od XVIII do XXI wieku z terenów Kurpi. Ich liczba w ekspozycji zmienia się nieustannie, są też wypożyczane (również wymieniane) do innych muzeów (Łomża, Nowogród) oraz na pokazy czasowe. Były prezentowane na wystawie "Święty Przydrożny" (...) w roku 2004 oraz "Zwykli niezwykli. Kult świętych w diecezji łomżyńskiej". [źródło, fotografie]

W marcu 2026 roku na stałej ekspozycji muzealnej była rzeźba opisana poniżej.

Drewniana ludowa figura Jana N. z 1950 roku z miejscowości Płoszyce (gm. Lelis, pow. Ostrołęka) autorstwa mieszkającego tutaj Jana Sęka (...). Wysokość 23 cm. Był obecny na wystawie "Święty Przydrożny" (...) [nr kat. 52]. Polichromowany, z żółtą stułą i palmą w prawej oraz krzyżykiem w lewej dłoni - oba trzymane pionowo. Rzeźbę umieszczono w starszej kapliczce z Łęgu Przedmiejskiego. [źródło]

 

 

W muzeum miałam szczęście trafić na wystawę czasową pt. "Widzę przyszły kształt mojej pracy. Konstanty Chojnowski i jego twórczość" [czynna w dniach 17.03.2026 - 14.06.2026]. Eksponowano na niej cztery świątki przedstawiające świętego Jana Nepomucena. Poniżej opisy z katalogu wystawy:

6. K. Chojnowski; Św. Jan Nepomucen; 1938, drewno, polichromia; wł. Muzeum Północno-Mazowieckie w Łomży; nr inw. MPM/E/2571

 

 

7. Warsztat Konstantego Chojnowskiego; Św. Jan Nepomucen; 1938, drewno; wł. Muzeum Północno-Mazowieckie w Łomży; nr inw. MPM/E/1644

8. K. Chojnowski; Św. Jan Nepomucen; przed 1963, drewno; wł. Muzeum - Skansen w Nowogrodzie; nr inw. MSK/E/1001.

 

  

Na wystawie była też rzeźba świętego Jana Nepomucena autorstwa Jana Rogińskiego, wnuka Konstantego Chojnowskiego [2025, drewno, własność prywatna].

 

          

Polecam: 60-lat po śmierci doczekał się wystawy.

Adnotacja:

• kapliczka z rzeźbą świętego Jana Nepomucena (autorstwa Jana Sęka) oraz siedemnaście rzeźb w magazynach, a także cztery rzeźby na wystawie czasowej pt. "Widzę przyszły kształt mojej pracy. Konstanty Chojnowski i jego twórczość";
• lokalizacja: Ostrołęka, Muzeum Kultury Kurpiowskiej, pl. Generała Józefa Bema 8, powiat ostrołęcki, województwo mazowieckie;
• data wykonania fotografii: 28.03.2026 r.

Łomża

Barokowy obraz Jana N. w szczycie ołtarza bocznego w kościele kapucynów. Nad głową klęczącego na chmurkach Jana umieszczono siedmiogwiaździstą (!) aureolę, a obok postaci astrolabium - kulę ziemską. Ten tajemniczy przedmiot, którego symboliczne znaczenie ciągle badamy (symbol filozofa lub uczonego?) [źródło] 

W tym samym kościele kapucynów, w prawym transepcie wisi obraz Wszystkich Świętych, a w drugim "męskim" rzędzie, po lewej stronie, dostrzec można głowę Jana N. w charakterystycznym birecie... [źródło, wyraźne fotografie] 

Poniżej fotografie wejścia do kościoła. 

Na stronie nepomuki.pl wymieniono jeszcze obiekty w łomżyńskich muzeach:

• (...) w Muzeum Diecezjalnym przy uli. Giełczyńskiej 20a ekspozycji w lecie 2019 roku znajdowała się tylko jedna figura Jana N. - drewniana rzeźba z przełomu XVIII-XIX wieku, nr inw. MD/RZ/06. W magazynie kolejne obiekty... [źródło, fotografie];
• (...) w Muzeum Północno-Mazowieckim przy ulicy Dwornej 22 znajduje się zbiór kilku figur Jana Nepomucena od XIX do XXI wieku. W roku 2004 były prezentowane na najważniejszej wystawie Nepomuków północnego Mazowsza "Święty Przydrożny"... [źródło, fotografie]

Adnotacja:

• trzy wyobrażenia świętego Jana Nepomucena na obrazach w kościele i muzeum oraz osiem rzeźb w muzeach;
• lokalizacja: Łomża, kościół pw. Matki Bożej Bolesnej, ul. Krzywe Koło 3 (dwa obrazy), Muzeum Diecezjalne, ul. Giełczyńska 20a (dwie rzeźby i obraz), Muzeum Północno-Mazowieckie, ul. Dworna 22 (sześć rzeźb), powiat łomżyński, województwo podlaskie;
• data wykonania fotografii: 30.03.2026 r. 

Wólka Kunińska

(...) jest tu drewniana zrębowa kaplica Jana N. z 1868 roku. Dawniej była w niej ludowa figura JN, dziś przechowywana w Muzeum Kurpiowskim w Ostrołęce [MOO/E/2156], a  swego czasu przechowywana w zakrystii kadzidlańskiego kościoła. Była obecna na wystawie "Święty Przydrożny" [nr kat. 46] [źródło]

 

Nie odnalazłam, niestety, drewnianej zrębowej kaplicy Jana N. z 1868 roku. Wpis ilustruję fotografiami murowanej kapliczki Najświętszej Maryi Panny, stojącej na wschodnim krańcu wsi.

 

Fotografię rzeźby świętego Jana Nepomucena z Wólki Kunińskiej można zobaczyć na stronie nepomuki.pl. 

Adnotacja:

• kapliczka ponepomucka;
• lokalizacja: Wólka Kunińska, gmina Goworowo, powiat ostrołęcki, województwo mazowieckie;
• data wykonania fotografii: 28.03.2026 r.

Opatów

Katalog zabytków sztuki w Polsce" z. 7, s. 44 wymienia istniejący w słynnej romańskiej kolegiacie opatowskiej ołtarzyk w stylu regencji, stojący w lewym narożniku transeptu, a w nim obraz z I połowy XVIII wieku, opisywany jako wizerunek Jana N. Jan w aureoli i z biretem w ręku adoruje w przyklęku krucyfiks, za nim anioł z palmą czyni gest milczenia, to samo robi jedno z dwu rzeźbionych putt flankujących ołtarz... [źródło, fotografie]

 

 

 

 

Niestety kościół był zamknięty. Jedynymi fotografiami wnętrza, które udało mi się zrobić, są te poniżej.

 

W kościele klasztornym bernardynów p.w. Wniebowzięcia NMP jest barokowy ołtarz boczny poświęcony Janowi N., w którym zawisł duży obraz z jego wizerunkiem. Całą strukturę architektoniczną ołtarza stanowią iluzjonistyczne freski, to samo dotyczy ornamentów i aniołków usytuowanych na kapitelach kolumn. Całość wieńczy malowidło Języka Promienistego. Obraz przedstawia Jana w gwiaździstej aureoli, z krzyżem i palmą w rękach, w otoczeniu aniołów dzierżących atrybuty- biret, kłódka, palec przy ustach. W tle Most Karola i scena Topienia. W roku 2011 ołtarz przeszedł, wraz z całym kościołem, gruntowną konserwację... [źródło, fotografie]

 

Kościół by zamknięty, ale można było wejść do przedsionka i popatrzeć przez oszklone drzwi. Ołtarz świętego Jana Nepomucena, pierwszy po lewej stronie, jest zasłonięty przez urządzenie (?) nad konfesjonałem. 

 

Drewniana brogowa kapliczka od strony Ostrowca, na brzegu Opatówki, oryginalnie pochodząca z przełomu XVIII i XIX wieku, zastąpiona nową wykonaną na wzór starej w latach 90. XX wieku. Wewnątrz była niegdyś barokowo-ludowa figura Jana N. (zobacz archiwalne zdjęcia sprzed 1913 i 1958 roku), która została zastąpiona nową rzeźbą (uwaga: istnieje też możliwość, że starą rzeźbę wyremontowano tak gruntownie, że utraciła cechy zabytkowe, należy sprawdzić). Dzisiejsza rzeźba ma aureolę, stułę i prawą ręką przytula krzyż. [źródło, fotografie]

 

 

W podziemiach pod rynkiem udostępnionych do zwiedzania w formie podziemnej trasy turystycznej wyeksponowano bardzo zniszczoną małą figurkę Jana N., wykonaną zapewne z kamienia. Brak głowy i dolnej części, zatarte detale. Postać oburącz trzyma krzyż oparty na prawym ramieniu... [źródło, fotografie] 

 

Zwiedzanie podziemi zostawiłam na kolejną podróż do Opatowa. 

 

Adnotacja:

• dwa ołtarze z obrazami świętego Jana Nepomucena w kościołach, kapliczka oraz destrukt rzeźby;
• lokalizacja: Opatów, kolegiata pw. św. Marcina z Tours, ul. Kolegiacka (ołtarz z obrazem), kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, ul. Bernardyńska (ołtarz z obrazem), ul. Klasztorna / ul. T. Kościuszki (kapliczka), Pl. Obrońców Pokoju 18 (destrukt rzeźby w podziemiach), powiat opatowski, województwo świętokrzyskie;
• karta zielona zabytku; 
• data wykonania fotografii: 13.01.2025 r. i 15.02.2026 r.