Wielbark

Tutejszy kościół katolicki ma wezwanie św. Jana Nepomucena. Jest neogotycki i pochodzi z lat 1879-1880. Jego istnienie i wezwanie jest zasługą ks. Jana Szadowskiego, proboszcza w latach 1872-1887, działacza społecznego, obrońcy polszczyzny. Strop kościoła oparto na drewnianych podciągach i kroksztynach. Wyposażenie jest neogotyckie, w ołtarzu głównym zobaczyć można płaskorzeźbiony wizerunek Jana N., z II połowy XX wieku. [źródło, fotografia]

 

Świątynia po wybudowaniu została ozdobiona wieloma witrażami, które zostały wykonane przez zakład Schneidera z Regensburga. W środkowym oknie prezbiterium umieszczono scenę Wniebowstąpienia. Po lewej stronie ufundowano witraż przedstawiający św. Jana Nepomucena, zaś z prawej strony św. Bonifacego... [źródło] 

 

W oknie tego samego kościoła pw. Jana N. (...) jest witraż z wyobrażeniem Jana N. pochodzący z lat 60. XX wieku, a wykonany przez Stanisława Pawlisza z Poznania... [źródło, fotografie] 

Koło kościoła usytuowana jest neogotycka kapliczka z roku 1885 z czerwonej cegły, która o tyle wiąże się z Janem N., że na marmurowej tabliczce umieszczono napis "Pod Twoją Obronę uciekamy się Primo annivers. Dedicat hujus Ecclesiae s. tit. s. Joannis Nep. Dom. infr. Oct. SS. App. Petri et Pauli 1885"... [źródło] 

 

Polecam: 

• Przyczynek do dziejów Kościoła katolickiego w Wielbarku w XIX wieku;
• galeria fotografii (widać witraż oraz płaskorzeźbę);
• Mazury nie są tak odległe...Masuria no esta tan lejos (relacja Grażyny z pierwszej mojej wizyty w Wielbarku).

Adnotacja:

• kościół pw. świętego Jana Nepomucena z płaskorzeźbą i witrażem oraz tablica pamiątkowa, 
• lokalizacja: Wielbark, kościół pw. św. Jana Nepomucena, gmina Wielbark, powiat szczycieński, województwo warmińsko-mazurskie;
• data wykonania fotografii: 2017 r. i 14.11.2025 r.

Moczydłów

Jadąc z Konstancina-Jeziorny do Góry Kalwarii, w Moczydłowie, po lewej stronie ulicy Wilanowskiej, znajduje się ciekawa kapliczka z zapisem granicznym.

 

    

Oto, co na jej temat można znaleźć na stronie nepomuki.pl:

(...) w "Spotkaniach z Zabytkami" z listopada 2003 odnalazłem bardzo ciekawy artykuł Zdzisława Skroka o słupach granicznych. Nie ma w nim ani słowa o Nepomucenach. Przytoczono za to inskrypcję z XVIII-wiecznej (po 1751 roku, kiedy to powódź zniszczyła wcześniejsze kopce graniczne) tablicy umieszczonej wtórnie na kapliczce w Moczydłowie, przy drodze z Góry Kalwarii do Piaseczna, na sztucznym wzniesieniu - kopcu granicznym...

 

     

Węgielnik pod Baniochą
Trzy kopce objawi
Srzód Wisły przeciw glinek
Pónkt granic postawi
Linÿa od pierwszego
Prosto położona, ...(?)
Gdy drugiego dociągnie
Yuż rozgraniczona
Wola Załęska od Wsi
Moczydłowa wcale.
Obrońco Ludzkiey Sławy
Strzeż y granic stale

Otóż Obrońca Ludzkiej Sławy to często stosowane określenie Jana Nepomucena! (...) W numerze SZZ z lipca 2005 temat został rozwinięty, a tekst inskrypcji poprawiony na podstawie starej fotografii. Autorka, Maria Anacka-Łyjak, przypuszcza, że kapliczka nepomucka stała pierwotnie pośrodku (srzód) Wisły, to jest na wyspie wiślanej leżącej na granicy dóbr Moczydłów i Wola Załęska, na osi (linÿa) prostopadłej do rzeki na wysokości wsi Glinki na prawym brzegu, a po jej zniszczeniu przez wodę przeniesiono ją w obecne miejsce na północnym krańcu wsi. Ze starej kapliczki pozostała jedynie tablica. Być może uratowała się też drewniana figura Jana N., którą uniosła woda, a która zaginęła już później. Fundatorem był najprawdopodobniej proboszcz górski, to jest Góry Kalwarii... [źródło]

Po lewej stronie drogi nr 724 z Konstancina do Góry Kalwarii, przed Moczydłowem, pomiędzy brzozami stoi biało tynkowana słupowa kapliczka. Wzniesiono ją prawdopodobnie w drugiej połowie XVIII w. na skraju skarpy wiślanej. Pięknie stąd widać pola uprawne, łąki i sady w dolinie Wisły.
W szeroką prostopadłościenną podstawę kapliczki wmurowano kamienną płytę z wyrytymi 12 wierszami tekstu. Zapis nie ma charakteru religijnego. To rymowany opis przebiegu granicy pomiędzy dobrami dwóch właścicieli, do których należały wsie Wola (dziś Wólka) Załęska i Moczydłów! Należy przypuszczać, że kapliczkę postawiono na jednym z kopców granicznych, o których mowa w inskrypcji. Po wskazaniu dwóch innych kopców (pod Baniochą i nad Wisłą, naprzeciw wsi Glinki) następuje klarowne wyjaśnienie:
"Linija od pierwszego
Prosto położona,
Gdy drugiego dociągnie
uż rozgraniczona
Wola Załęska od Wsi
Moczydłow..."
Tablica z Moczydłowa należy do nielicznych w Polsce ocalałych i zidentyfikowanych znaków stosowanych w przeszłości do rozgraniczania ziemskich włości.
Naprzeciwko kapliczki, w sosnowym lesie znajduje się zaniedbany cmentarz żołnierski z I wojny światowej. Miejsce upamiętnia drewniany krzyż. [źródło]

 

Polecam: Kapliczka w Moczydłowie.

Adnotacja:

• kapliczka ponepomucka;
• lokalizacja: Moczydłów, ul. Wilanowska (blisko numeru 18), gm. Góra Kalwaria, powiat piaseczyński, województwo mazowieckie;
• data wykonania fotografii: 26.05.2019 r.

Gołąb

Niedaleko od kościoła parafialnego w Gołębiu, po przeciwnej strony ulicy znajduje się figura św. Jana Nepomucena. Jej obecność związana jest ściśle z powodzią. Jedno z podań ludowych głosi, że figura przypłynęła tu w czasie powodzi, inne zaś, że została ustawiona w tym miejscu na pamiątkę powodzi, jaka nawiedziła Gołąb w 1808 roku. Poziom wody jaka wtedy napłynęła do Gołębia jest zaznaczony na Domku Loretańskim. Według tradycji ludowej św. Jana Nepomucen był świętym, który chronił pola i zasiewy przed powodzią, ale również suszą. Dlatego jego figury tzw. nepomuki można spotkać w wielu miejscach, m.in. przy mostach i przejściach przez rzekę. Nieopodal gołębskiej figury także było takie przejście lub most, o czym świadczy potok Gruszka jako pozostałość po korycie Wisły. [źródło]

 

 

Jan ma ładnie cięte, skręcone spiralnie szaty, i jest polichromowany. Pochodzi z roku 1808 (inne źródło podaje XVIII wiek) i należała mu się wtedy renowacja - wiatr i deszcz zżarły pół biretu na głowie Jana. Remont faktycznie nastąpił pierwszym kwartale roku 2015 "dzięki staraniom Prywatnego Inwestora (65% udziału w inwestycji) oraz Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (35% udziału w inwestycji))" - jak głosi złota tabliczka na cokole... [źródło]

 

XVIII-wieczna rzeźba przydrożna z przedstawieniem św. Jana Nepomucena.
Rzeźba kamienna, pełno postaciowa, ustawiona na wymurowanym postumencie, zlokalizowana w centrum miejscowości, na działce należącej do dawnej spółdzielni „Samopomoc Chłopska” została zakupiona przez prywatnego inwestora, który planował nowe zagospodarowanie działki. Planowana  inwestycja uwzględnić musiała zachowanie zabytkowej rzeźby. Biorąc pod uwagę jej lokalizację w bezpośrednim sąsiedztwie słupa energetycznego i planowaną zabudowę działki, wyrażono została zgodna na niewielkie przesunięcie postumentu i rzeźby. Inwestor zaproponował wykonanie postumentu w naturalnym kamieniu, jego niewielkie podwyższenie i doświetlenie rzeźby. Wyrażona zgoda i demontaż rzeźby do konserwacji, pozwoliła na realizację inwestycji. Rozpoznanie konserwatorskie nawarstwień oraz dokumenty archiwalne wskazywały że pierwotnie rzeźba była polichromowana. W pierwszym etapie obiekt po demontażu oczyszczono z wtórnych nawarstwień, poddano wzmocnieniem strukturalnym i uzupełnieniom kamień, założono pobiałę, a następnie wykonano warstwę malarską w sposób laserunkowy. Całość zamontowano na nowym postumencie, ogrodzono i doświetlono.
Prowadzący prace: Monika Konkolewska.
Inwestor: Barbara i Bogdan Suska przy wsparciu finansowym z budżetu Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. [źródło, str.132]

Wydawnictwo Wektor wypuściło papierowy model, który po wycięciu i sklejeniu przedstawia figurę Jana N. z Gołębia... [źródło, fotografia]

 

Za plecami tutejszej figury Jana N. stoi współczesny budynek, gdzie ulokowała się restauracja "Nepomucen"... [źródło]

 

 

W kościele św. Floriana i św. Katarzyny, na prawo od wejścia, znaleźć można fresk z wyobrażeniem Jana N. z gwiazdami nad głową, ujęty w  iluzjonistyczne obramowanie... [źródło, fotografie]

 

 

 

 

 

Mimo kilku prób zajrzenia do wnętrza kościoła, nie udało mi się trafić na otwartą świątynię. Mogłam zrobić fotografię jedynie przez kratę, ale fresk nie był dla mnie widoczny.

 

Poniżej fotografia tablicy informacyjnej z wiadomościami na temat figury.

 

Adnotacja:

• figura, fresk, papierowy model świętego Jana Nepomucena oraz restauracja o nazwie "Nepomucen";
• lokalizacja: Gołąb, ul. Żuławy 1 (figura), kościół pw. św. Floriana i św. Katarzyny (fresk), gm. Puławy, powiat puławski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 21.07.2019 r. i 20.04.2024 r.