Łówcza

Podczas mojej ostatniej podróży na Roztocze zajechałam do Łówczy. W cerkwi pw. św. Paraskewy był kiedyś przechowywany obraz świętego Jana Nepomucena.

 

 

 

 

Na stronie nepomuki.pl pod hasłem Lubaczów jest zamieszczona następująca informacja:

W tutejszym Muzeum Kresów, w ramach wystawy stałej "Dziedzictwo Kresów", prezentowany jest olejny obraz Jana N., format około 80-100 cm w podstawie i do 150 cm w pionie, zapewnie z przełomu XVIII/XIX wieku. Jan w gwiaździstej aureoli dzierży krzyż, a w tle widać Most Karola ze sceną Topienia. Obiekt pochodzi z cerkwi w Łówczy. [źródło]

Powyższa fotografia obrazu świętego Jana Nepomucena zamieszczona jest na tym blogu we wpisie pt. Lubaczów. 

Adnotacja:

• cerkiew, w której był obraz świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Łówcza, cerkiew pw. św. Paraskewy, gmina Narol, powiat lubaczowski, województwo podkarpackie;
• data wykonania fotografii: 25.09.2026 r. 

Gniła

(...) była tu figura Jana N. w słupowej kapliczce z Gajku z czasów rozbiorów. W roku 1938 rozstała przeniesiona do Gniłej, a około roku 1970 ostatecznie zniszczona. Figury już nie ma, a rekonstrukcję kapliczki przeniesiono nieco na zachód, na pobocze pobliskiej drogi, już w granicach Pogorzałek (...). Usytuowanie kapliczki w tym miejscu świadczy, wg tablicy informacyjnej, o pierwotnej lokalizacji wschodniego przysiółka wsi Pogorzałki, przeniesionego później na wyższe miejsce... [źródło, fotografie z 2005 roku]

 

 

 

Powyższe zdjęcie zamieszczone jest w celach ilustracyjnych. Figurka świętego Jana Nepomucena w kapliczce w Gniłej dwadzieścia lat temu wyglądała identycznie jak pozostałe trzy (prawie identyczne) rzeźby w Pogorzałkach.

 

Adnotacja:

• nieistniejąca kapliczka świętego Jana Nepomucena; 
• lokalizacja: Gniła, gmina Dobrzyniewo Kościelne, powiat białostocki, województwo podlaskie; 
• data wykonania fotografii: 15.05.2021 r. i 20.09.2026 r.

Peńskie

Na stronie silesiacum.pl znalazłam fotografię rzeźby świętego Jana Nepomucena z miejscowości Peńskie wraz z opisem.

[źródło] 

Destrukt ludowej rzeźby św. Jana Nepomucena z pocz. XX w. z kapliczki kłodowej. Własność Krzysztofa Antoniuka, zdjęcie na wystawie Jan Nepomucen, święty przydrożny, Muzeum Północno-Mazowieckie w Łomży (2004).  [źródło] 

Adnotacja:

• nieistniejąca kapliczka świętego Jana Nepomucena i rzeźba w prywatnych zbiorach; 
• lokalizacja: Peńskie, gmina Krypno, powiat moniecki, województwo podlaskie; 
• data odwiedzenia miejscowości: 26.09.2020 r.

Zastocze

W Zastoczu byłam jesienią 2020 roku. Niestety straciłam dokumentację fotograficzną napotkanych po drodze zabytków sakralnych. Na stronie silesiacum.pl znalazłam zdjęcie rzeźby świętego Jana Nepomucena z tej miejscowości wraz z opisem.

Ludowa rzeźba św. Jana Nepomucena z pocz. XX w. z kapliczki kłodowej. Własność Krzysztofa Antoniuka, zdjęcie na wystawie Jan Nepomucen, święty przydrożny, Muzeum Północno-Mazowieckie w Łomży (2004). [źródło]

Adnotacja:

• nieistniejąca kapliczka świętego Jana Nepomucena i rzeźba w prywatnych zbiorach; 
• lokalizacja: Zastocze, gmina Krypno, powiat moniecki, województwo podlaskie; 
• data odwiedzenia miejscowości: 26.09.2020 r.

Trzcianne

W Trzciannem byłam dwukrotnie. Dokumentację z pierwszego pobytu utraciłam. Poniżej fotografie kościoła pw. Św. Ap. Piotra i Pawła w Trzciannem wykonane przy okazji kolejnego pobytu w okolicach Tykocina.

 

 

 

W artykule Barbary Kiestenis-Studzińskiej pt. "Św. Jan Nepomucen z Trzciannego pow. Moniecki" [Rocznik Białostocki, 12, 1974, s. 449-450] znajduje się opis rzeźby świętego z kościoła pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Trzciannem.

Informację o istnieniu interesującej rzeźby Dział Etnograficzny Muzeum Okręgowego w Białymstoku uzyskał w 1963 r. w czasie przeprowadzania badań penetracyjnych na terenie pow. monieckiego, zbierając materiały do wystawy "Sztuka ludowa paw. monieckiego". Rzeźbę znaleziono w kościele parafialnym w Trzciannym, pow. moniecki. Niestety nie udało się jej wówczas pokazać na wspomnianej wystawie, pozostała jedynie dokumentacja fotograficzna. W 1972 r. Muzeum otrzymało wiadomość, że u mieszkańca Moniek, ob. Władysława Świerzbińskiego znajduje się stara rzeźba ludowa. Po uzyskaniu informacji i oględzinach stwierdzono, że jest to rzeźba pierwotnie notowana przez Muzeum w Trzciannym, pow. moniecki.
Św. Jan Nepomucen - rzeźba w drzewie polichromowana - przedstawia postać pełną - wysokość 82 cm, umocowaną na podstawie. Postać ubrana w szaty liturgiczne - suknię długą sięgającą stóp, koloru błękitnego, białą komżę oraz narzuconą na ramionach krótką pelerynę w kolorze błękitu, na głowie biret bogato złocony. Prawa ręka świętego lekko opuszczona, lewa uniesiona w górę. Prymitywne przedstawienie postaci zdradza warsztat ludowy anonimowego artysty.

Stan pozyskanej do zbiorów rzeźby nie jest najlepszy. Figura jest mocno zniszczona, z licznymi śladami po kornikach, lewa ręka spróchniała. Polichromia w wielu miejscach łuszczy się i odpada.

 

[źródło]
 

Należałoby przypuszczać, że jest to rzeźba, która pierwotnie znajdowała się we wnętrzu kościoła w Trzciannym. [źródło, pisownia oryginalna]

 

Na stronie nepomuki.pl jest informacja z 2019 roku, iż  (...) w skansenie - Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej prezentowana jest wystawa "Sztuka Ludowa Podlasia". Jej częścią jest drewniana figura Jana N. Jest polichromowana, z fioletową peleryną i sutanną i ze złotym biretem. Puste dłonie trzymały niegdyś krucyfiks. Pochodzi z miejscowości Trzcianne (...). Obiekt był prezentowany na wystawie "Jan Nepomucen  Święty Przydrożny" w roku 2004 [nr kat. 33]. Poprzednio w zbiorach Muzeum Podlaskiego [nr kat MB/E/2362] [źródło, fotografie]

 

 

W roku 2020 byłam w Wasilkowie i widziałam tę wystawę. Każdą rzeźbę obfotografowałam dokładnie. Niestety straciłam całą dokumentację fotograficzną (również i tę z Trzciannego). We wrześniu 2026 roku pojechałam do skansenu kolejny raz, by zobaczyć świątki, ale nie było to możliwe. W czerwcu 2026 roku muzeum otworzyło nową wystawę czasową pt. "Strój tradycyjny z terenu województwa podlaskiego", która ma trwać do końca października 2026 roku. Ciekawe, czy wystawa "Sztuka Ludowa Podlasia" wróci na swoje miejsce... Powyższe zdjęcie to fotografia fragmentu tablicy informacyjnej w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej w Wasilkowie.

Polecam: Jan Nepomucen Święty Przydrożny (fotografie rzeźby z Trzciannego).

Adnotacja:

• rzeźba świętego Jana Nepomucena; 
• lokalizacja: Trzcianne, gmina Trzcianne, powiat moniecki / Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej w Wasilkowie, pow. białostocki, województwo podlaskie; 
• data odwiedzenia miejscowości: 15.05.2021 r. i 3.10.2026 r.

Tołwin

Na stronie nepomuki.pl jest zamieszczona informacja (z roku 2019?), iż w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej wewnątrz zabytkowego, modrzewiowego dworu z Bobry Wielkiej (obiekt nr 25 na terenie skansenu) znajduje się rzeźba świętego Jana Nepomucena z miejscowości Tołwin.

W dworze z Bobry Wielkiej (...) prezentowana jest wystawa "Sztuka Ludowa Podlasia". Jej częścią jest XIX-wieczna drewniana figura Jana N. o wysokości 111 cm. Polichromia (częściowo odtworzona) - zielonkawa peleryna i stuła, brązowa komża, czarna sutanna i wysoki biret. Uszkodzone obie dłonie trzymały niegdyś atrybuty. Pochodzi z miejscowości Tołwin (...). Obiekt był prezentowany na wystawie "Jan Nepomucen Święty Przydrożny" w roku 2004 [nr kat. 7]. Poprzednio w zbiorach Muzeum Podlaskiego [nr kat MB/E/6543]... [źródło, fotografie]

 

Jesienią 2026 roku przejechałam przez Tołwin. Poniżej kilka fotografii obiektów sakralnych stojących przy drodze.

 

 

 

Adnotacja:

• rzeźba świętego Jana Nepomucena (obecnie w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej w Wasilkowie); 
• lokalizacja: Tołwin, gmina Siemiatycze, powiat siemiatycki, województwo podlaskie; 
• data odwiedzenia miejscowości: 20.09.2026 r.

Wólka Kunińska

(...) jest tu drewniana zrębowa kaplica Jana N. z 1868 roku. Dawniej była w niej ludowa figura JN, dziś przechowywana w Muzeum Kurpiowskim w Ostrołęce [MOO/E/2156], a  swego czasu przechowywana w zakrystii kadzidlańskiego kościoła. Była obecna na wystawie "Święty Przydrożny" [nr kat. 46] [źródło]

 

Nie odnalazłam, niestety, drewnianej zrębowej kaplicy Jana N. z 1868 roku. Wpis ilustruję fotografiami murowanej kapliczki Najświętszej Maryi Panny, stojącej na wschodnim krańcu wsi.

 

Fotografię rzeźby świętego Jana Nepomucena z Wólki Kunińskiej można zobaczyć na stronie nepomuki.pl. 

Adnotacja:

• kapliczka ponepomucka;
• lokalizacja: Wólka Kunińska, gmina Goworowo, powiat ostrołęcki, województwo mazowieckie;
• data wykonania fotografii: 28.03.2026 r.

Wójcza

W majątku rodziny Popielów, koło stawów dworskich stała niegdyś kamienna figura Jana N. z XVIII wieku. Zniszczona w czasie wojny i po niej. Jej kawałki zostały w latach 70. XX wieku przez potomków po kądzieli odszukane i przeniesione, a figura odtworzona na dziedzińcu ich kamienicy przy ulicy św. Jana 20 w Krakowie. Na miejscu pozostała figura MB umieszczona na spiralnej kolumnie, z roku 1737... [źródło]

Wpis wzbogaciłam o fotografie przydrożnych figur w Wójczy.

Polecam: Kamienica przy ul. św. Jana 20.

Adnotacja:

• nieistniejąca figura świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja:Wójcza, gmina Pacanów, powiat buski, województwo świętokrzyskie;
• data wykonania fotografii: 21.02.2026 r.

Pułtusk

Na stronie nepomuki.pl jest mowa o sześciu wyobrażeniach świętego Jana Nepomucena w Pułtusku.

Po 60 latach, 24.09.2000 roku koło Mostu Świętojańskiego znowu stanął zrekonstruowany po zniszczeniu przez Niemców (...) Nepomucen, ufundowany przez miasto Pułtusk jako wotum milenijne, co głosi "falująca" tabliczka na postumencie: "POMNIK ZNISZCZONY PRZEZ NIEMCÓW / PODCZAS DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ / PRZYWRÓCONY MIASTU JAKO WOTUM / MIESZKAŃCÓW ZIEMI PUŁTUSKIEJ / W ROKU JUBILEUSZOWYM / 24 WRZEŚNIA 2000". Powyżej tej tabliczki znajduje się napis drukowaną czcionką: "ŚWIĘTY / JAN / NEPOMUCEN". Jan wykonany jest z brązu, a stoi na sporym kamiennym postumencie. Przedstawiony jest w postawie stojącej, trzyma na prawej dłoni otwartą księgę, a w lewej, prawie poziomo położony, krucyfiks. Uwagę zwracają podwinięte, czy podciągnięte rękawy sutanny i komży (!). Kolejne zdziwienie może wywołać całkowity brak zarostu na twarzy Nepomucena, i krótkie jak na niego włosy oraz młoda twarz. [źródło]

Dla porządku umieścić tu należy zniszczoną przez Niemców podczas II Wojny Światowej figurę Jana z ul. Świętojańskiej, koło mostu. Po 60 latach na tym miejscu umieszczono następcę (...). Domyślaliśmy się jego istnienia od dawna - most nosił nazwę Świętojańskiego, a na trawniku obok można było zobaczyć resztki jakiegoś fundamentu... [źródło]

 

 

Trzy wyobrażenia znajdują się w Bazylice kolegiackiej pw. Zwiastowania NMP.

Rzeźba świętego Jana Nepomucena (...) w kaplicy wykładanej holenderskimi płytkami, która spełnia rolę rupieciarni, przy ołtarzu św. Franciszka z Asyżu. Pochodzi z II połowy XVIII wieku, była niegdyś  noszona w procesjach na Boże Ciało... [źródło, fotografia]

Wizerunek świętego Jana Nepomucena na jednym z zaplecków stalli. Stalle - a więc i obraz - pochodzą z roku 1720, a ufundował je biskup Ludwik Bartłomiej Załuski. Prace konserwatorskie stalli przeprowadzono około 2000 roku. Opis: "Katalog zabytków sztuki w Polsce - Pułtusk i okolice", ISPAN, str. 44... [źródło, fotografie]

(...) plakietka wotywna z repusowaną postacią Jana N., z brzegiem z wałka liści laurowych pochodząca z II połowy XVIII wieku... [źródło, fotografia]

Do początku XXI wieku była jeszcze jedna rzeźba świętego Jana Nepomucena.

Drewniana polichromowana figura Jana N. znajdowała się w renesansowej kaplicy św. Krzyża, wykorzystywanej w tej chwili jako cmentarna. Miała ona wysokość około jednego metra i nie pochodziła, w przeciwieństwie do kaplicy, z początku XVI wieku, lecz z trzeciej ćwierci XVIII wieku (...). Podobna była do figury odnalezionej przez nas w rupieciarni tutejszej kolegiaty. Niestety Jan ten został SKRADZIONY w marcu 2003... [źródło]

Adnotacja:

• figura, most, ulica, rzeźba, obraz, plakietka wotywna, a także nieistniejące:  figura i rzeźba;
• lokalizacja: Pułtusk, ul. Świętojańska (figura i most), Bazylika kolegiacka pw. Zwiastowania NMP (rzeźba, obraz i plakietka wotywna), ul. T. Kościuszki 78 (nieistniejąca rzeźba), powiat pułtuski, województwo mazowieckie;
• data wykonania fotografii: 14.11.2025 r.

Jasło

Na rynku kamienna kolumna z figurą Jana N. z 1770 roku. Krępa barokowa figura o ładnie ciętych szatach, w birecie, z krzyżem. U stóp aniołek z palcem na ustach... [źródło]

Na Rynku stoi (...) na kolumnie pięknie odnowiona figura św. Jana Nepomucena. Uznaje się, że pochodzi ona z roku 1770. Istnieje jednak hipoteza profesora Mieczysława Wieliczki, że ufundował ją w 1729 roku starosta jasielski i przywódca konfederacji dzikowskiej Adam Tarło jako wotum za szczęśliwe ocalenie z bitwy nad Odrą. Mimo potwornych zniszczeń Jasła w 1944 roku ta kamienna figura o cechach barokowych ocalała. Odrestaurowano ją w 2002 roku. Jest jednym z najcenniejszych zabytków jasielskich. [źródło]

Przy ulicy i na błoniach Wisłoki stoi murowana bielona kapliczka domkowa z dwuspadkowym (dawnej siodłowym) dachem krytym dachówką. Pochodzi z roku 1843, lecz została odbudowana w roku 1900 po spaleniu. Ufundowała ją rodzina Lupów w miejscu największego zasięgu wód powodziowych pobliskiej Jasiołki. Wewnątrz do roku 1973 stała drewniana figura Jana N. z przełomu XVIII i XIX wieku, zabrana do Muzeum Regionalnego... [źródło, fotografia]

Bezpośrednio przy moście na rzece Wisłoce, niedaleko ujścia Jasiołki, przy wałach, na wysokiej kolumnie stoi współczesna figura Jana N., z tablicą fundacyjną. Postawiona po wielkiej powodzi z 2010 roku, która znacznie spustoszyła miasto Jasło, staraniem parafii MB Częstochowskiej i poświęcona w 2012 roku. [źródło, fotografie]

Według inwentarza z 1792 r. w kościele farnym Wniebowzięcia NMP, po lewej stronie nawy, znajdowały się trzy ołtarze: MB, NMP i św. Jana Nepomucena... [źródło] 

W farze nie ma już ołtarza świętego Jana Nepomucena.

Na ścianie wewnątrz Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej (budynek kina Syrena) znajduje się współczesny fresk, między innymi z widokiem runku i figury Janem N. na kolumnie, zrealizowany według projektu Jana Kukułki... [źródło, fotografia] 

Niestety Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej było zamknięte.

Na stronie nepomuki.pl wymieniono również sześć rzeźb świętego Jana Nepomucena i akwarelę z figurą na Rynku, będące w zbiorach Muzeum Regionalnego w Jaśle. Niestety muzeum było zamknięte.

Polecam:

• Zbiory etnograficzne w Muzeum Regionalnym w Jaśle;
• Przewodnik po Jaśle i Jasielszczyźnie.

Adnotacja:

• dwie figury świętego Jana Nepomucena, kapliczka ponepomucka, fresk oraz wzmianka na temat ołtarza z wizerunkiem świętego, sześć rzeźb i obraz w muzeum;
• lokalizacja: Jasło, Rynek (figura_1), ul. Mickiewicza (figura)2, ul. Konopnickiej 42 (kapliczka), kościół pw. Wniebowzięcia NMP (ołtarz), ul. Sokoła 8 (fresk), Muzeum Regionalne ul. St. Kadyiego 11, powiat jasielski, województwo podkarpackie;
• szablon: Pracownia Rzeźbiarsko-Odlewnicza "ARKADA"; 
• data wykonania fotografii: 14.09.2025 r.