Radostów

W Radostowie byłam dwukrotnie, szukając figury świętego Jana Nepomucena.

(...) przydrożna figura Jana N. - ceglanym postumencie (dawniej tynkowanym) kamienna rzeźba św. Jana Nepomucena z przełomu XVIII i XIX wieku, pozbawiona głowy, rąk i krzyża. Formą nawiązuje nieco do najlepszych tutejszych wzorców (Łabunie)... [źródło, fotografie]

Pierwszym razem odszukałam jedynie kamienną figurę Najświętszej Marii Panny.

 

Prawdopodobnie powstała pod koniec XVIII w. W 1994 r. były przeprowadzone prace zabezpieczające przed zniszczeniem wzmocniono tynki i postument. [źródło]

 

Na blogu I znajdziesz czasem groby w piasku, których nikt nie zna, we wpisie pt. Radostów, cmentarz Wielkiej Wojny, zamieszczony jest opis:

 

Cmentarz obecnie robi duże wrażenie i biorąc pod uwagę upływ lat, na pewno ze względu na osiadanie gruntu „zmalał” trochę. Położony jest na jednym z najwyższych wyniesień terenu w okolicy, które to wzniesienie od strony wsi dość mocno opada tworząc obecnie zarośniętą skarpę, ze stojącą na niej figurą bezgłowego świętego, a sam teren jest dość znacznie pofałdowany. [źródło, fotografie]

 

 

 

 

Mimo obejścia cmentarza i okolicznych zarośli, figury świętego Jana Nepomucena nie znalazłam. Z komentarzy pod wpisem dowiedziałam się jedynie, że:

• Św. Jan? Był w centrum wsi, tam były czworaki. Głowę stracił... tu pamięć moja zawodzi.
• Jan głowę stracił w 1943 z rąk banerowca. Takie są przekazy. [źródło, banderowca?]

 

 

Prawdopodobnie w drugiej połowie XVIII w. wybudowano w Radostowie parterowy dwór w stylu klasycystycznym. Pierwotnie był to budynek prostokątny na podmurówce. Dwór przykryto gontowym, łamanym dachem polskim. W części środkowej znajdowało się niskie piętro z małą salą od strony ogrodu. Wejście do dworu poprzedzał portyk z dwiema parami toskańskich kolumn. W XIX w. dobudowano poprzeczne skrzydło, w którym znajdowały się trzy pokoje. W pozostałej części znajdowała się sień, schody, jadalnia, salon, kilka pokoi mieszkalnych na parterze i piętrze. Obok dworu została wybudowana oficyna, kryta czterospadowym dachem. Wokół dworu funkcjonował rozległy park z aleją kasztanową i strzyżonym szpalerem grabowym. Dwór był przebudowany przez Gustawa Wiercińskiego w XIX w. W 1915 r. podczas wycofywania się Rosjan dwór został spalony. [źródło]

Jest możliwe, że figura świętego Jana Nepomucena była ufundowana przez właścicieli dworu. Ciekawe, kiedy i dlaczego zmieniła pierwotne miejsce?

 

Polecam: Ewidencja parkowa. 

Adnotacja:

• figura świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Radostów, gmina Mircze, powiat hrubieszowski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 14.05.2020 r. i 17.02.2025 r.

Gródki

Za pierwszym razem nie udało mi się znaleźć kapliczki ponepomuckiej w Gródkach. Będąc kolejny raz w miejscowości, objechałam ją dokładnie. Kto by pomyślał, że będę musiała przejść dobry kawałek po polach.

Drewniana malownicza kapliczka ponepomucka, już bez figury Jana N.... [źródło, fotografia]

 

Na kapliczce widać ślady przemijania.

W nowej kapliczce, stojącej obok, zagościła gipsowa figurka "Serce Jezusa".

Adnotacja:

• kapliczka ponepomucka;
• lokalizacja: Gródki, gmina Turobin, powiat biłgorajski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 14.07.2019 r. i 15.02.2025 r.

Dyniska

Karta biała, zamieszczona na stronie zabytek.pl, przedstawia stan techniczny kapliczki świętego Jana Nepomucena w Dyniskach w 1987 roku. 

 

[źródło]

 

Właściciele w roku 1828 ufundowali kamienną rzeźbę Jana N., która uchwała się do dzisiaj, lecz niefachowo odnowiona rzeźba utraciła nieco ze swej klasy. Umieszczono ją w otwartej arkadą kapliczce usytuowanej przy wjeździe do wsi, przy drodze do folwarku Ulików, w parze z kapliczką św. Magdaleny. Obie klasycystyczne, murowane z cegły, otynkowane, czworoboczne, z niepełnymi kolumnami na narożnikach. Wewnątrz ściany z arkadowymi wnękami, sufity. Zewnętrzne ściany zwieńczone trójkątnymi szczytami, daszki czterospadowe... [źródło]

 

 

 

 

 

 

Adnotacja:

• kapliczka świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Dyniska (Ulików), gmina Ulhówek, powiat tomaszowski, województwo lubelskie; 
• karta biała zabytku; 
• data wykonania fotografii: 14.07.2021 r. i 17.02.2025 r.

Korhynie

Krzyża z rzeźbą świętego Jana Nepomucena w miejscowości Korhynie szukałam dwukrotnie. Różnica pięciu lat spowodowała, że figura mniej jest widoczna z drogi z powodu gęstych jałowców rosnących obok, a źródła, z których czerpałam wiadomości, są już nieaktywne.

Jest to bardzo ciekawy przykład kamiennej budowli, gdzie kamieniarz postanowił nadać swojemu dziełu formę kapliczki. Widać tutaj dużo podobieństw do murowanych kapliczek, mamy podstawę, bryłę domku z wnęką, daszek zwieńczony czymś w rodzaju sygnaturki. Całość zwieńczona jest dużym prostym kamiennym krzyżem bez płaskorzeźb. We wnęce znajduje się zamalowana i częściowo zniszczona figurka św. Jana Nepomucena. Na przedniej ścianie przy wnęce widać wyryte dwie proste kolumny. Na prawej ścianie znajduje się napis z Modlitwą „Pod Twoją Obronę”. Z tyłu znajduje się także inskrypcja, na obecną chwilę zamalowana z datą na samym dole. Na bokach znajdziemy okienka, gdzie najprawdopodobniej umieszczane sezonowo małe obrazki, możliwe, że odbitki z drzeworytu. Istnieje możliwość, że w jednym z okienek z płaską powierzchnią pierwotnie był malunek. Obiekt na obecną chwilę ma ślady zniszczeń, ale jest kompletny. We wnęce znajduje się zniszczona figurka z św. Janem Nepomucenem. Co nakazuje przypuszczać, że kapliczka miała za zadanie chronić wieś przed suszą i powodzią.
Inskrypcja
POD TWOJĄ OBRONĘ UCIEKAMY SIĘ ŚWIĘTA BOŻA RODZICIELKO
1910 R [źródło]

 

 

(...) niewielka kamienna figurka Jana N. znajduje się w niszy cokołu przydrożnego krucyfiksu z początku XX wieku... [źródło] 

 

(...) przykłady występujących w pejzażu Roztocza i najbliższych okolic kapliczek i figur przydrożnych dedykowanych św. Janowi Nepomucenowi należy uzupełnić jeszcze o drobne rzeźby tego świętego, które znajdowały się w niszach figur przydrożnych, kapliczkach słupowych oraz kapliczkach zawieszonych na drzewach. Interesującym zachowanym przykładem takiej figury jest kamienna rzeźba świętego ustawiona w niszy postumentu wotywnego kamiennego krzyża w miejscowości Korhynie. Wiele z nich uległo jednak zniszczeniu, jak np. rzeźba z kapliczki w Krzewicy, z której zachowała się jedynie głowa [Kondraciuk, Urbański, 2008; 39] lub padło łupem złodziei. Nieliczne tylko przetrwały w zbiorach muzealnych, dając świadectwo o popularności kultu świętego na Roztoczu... [źródło]

 

Adnotacja:

• rzeźba świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Korhynie, gmina Jarczów, powiat tomaszowski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 11.05.2020 r. i 17.02.2025 r.