Jaćmierz

Na ulicy Św. Jana stoi przydrożna kapliczka (...) drewniana, zapewne z I połowy XIX wieku z ludową rzeźbą św. Jana Nepomucena. [źródło]

 

Przy mostku w kapliczce - dawniej drewnianej, dziś w formie daszku na metalowych słupkach - za płotkiem rezyduje ładna drewniana figura Jana N. Biret, krzyż, podniszczona polichromia. Uszkodzona prawa ręka... [źródło, fotografie z 2013 r. i 2016 r.]

 

Figura została odnowiona, m. in. naprawiono prawą rękę.

 

Według relacji pana, spotkanego za pierwszym razem pod kościołem, w miejscowości był jeszcze jeden Nepomucen, 50 lat temu, kamienny, trochę większy niż ten z Bażanówki, ale się rozpadł. Zabrali go do Sanoka. Ponoć do skansenu, ale tam go nie ma. Pewnie leży gdzieś pod płotem.

W Spisie Zabytków Architektury i Budownictwa Gminy Zarszyn (stan na maj 2002 rok) wymienione są dwie figury świętego Jana Nepomucena: kamienna, datowana na 1850 rok i drewniana (przy drodze do Wzdowa), datowana na lata 1850 - 1875.

W UCHWALE NR LXIX/532/2023 RADY GMINY ZARSZYN z dnia 28 grudnia 2023 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami Gminy Zarszyn na lata 2023 – 2026 [DzU Województwa Podkarpackiego, Poz. 247, str. 70. nr 30] w miejscowości Jaćmierz wymieniona jest tylko jedna figura św. Jana Nepomucena ul. św. Jana, naprzeciw nr 99A.

Adnotacja:

• ulica z kapliczką świętego Jana Nepomucena i informacja na temat kamiennej figury;
• lokalizacja: Jaćmierz, ul. Świętego Jana, gmina Zarszyn, powiat sanocki, województwo podkarpackie;
• data wykonania fotografii: 22.02.2022 r. i 15.08.2025 r.

Grabownica Starzeńska

W Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce można znaleźć zapis, iż w kościele parafialnym św. Mikołaja są (...) ołtarzyki boczne w nawie: lewy o charakterze barokowym 1. poł. w. XIX, w zwieńczeniu obraz św. Jana Nepomucena barokowy w. XVIII... [źródło, str. 40-41 (56-57)]

W kościele św. Mikołaja Biskupa i św. Józefa, w transepcie, znajduje się lewy boczny ołtarzyk o charakterze barokowym, pochodzący z pierwszej połowy XIX wieku, w zwieńczeniu którego jest owalny barokowy obraz świętego Jana Nepomucena z XVIII wieku. Jan N. z krzyżem i palmą w dłoniach stoi na tle krajobrazu z rzeką... [źródło, fotografia]

Nie zobaczyłam obrazu, gdyż kościół był zamknięty, ale za to przyjrzałam się dokładnie dzwonnicy.

 

 

Katalog Zabytków Sztuki w Polsce podaje, iż w Grabownicy Starzeńskiej jest pięć kapliczek z XIX wieku. Murowane z cegły, pobielone. Czworoboczne, dwu- lub trójkondygnacjowe z dwiema wnękami. Daszki dwuspadowe kryte blachą lub dachówką. W jednej rzeźba św. Jana Nepomucena (fig.178) ludowa w. XIX.  [źródło, str. 42 (58)]

 

[źródło, Fig.178, str.225] 

Prawdopodobnie rzeźba świętego Jana Nepomucena była umieszczona w górnej wnęce kapliczki, która stoi przy skrzyżowaniu drogi DW 886 z lokalną drogą do kościoła pw. św. Mikołaja Biskupa i św. Józefa. Za tą lokalizacją przemawia bliskość rzeki Stobnicy.

 

 

W  murowanej bielonej kapliczce rezydowała niegdyś, zgodnie z Katalogiem Zabytków Sztuki w Polsce (...), drewniana ludowa rzeźba Jana N. z XIX wieku. Niestety nie ma jej już na jej miejscu, a jej losy są nieznane... [źródło]

Obecnie w miejscu rzeźby świętego Jana Nepomucena stoi szablonowa figurka Najświętszej Maryi Panny.

 

 

Poniżej fotografie kapliczki stojącej przy tej samej drodze. Na stronie Grabownica Starzeńska pan Adam Konieczko poinformował mnie: Z tego co mi wiadomo kapliczka jest z figurą św. Franciszka. Jest wpisana w rejestr zabytków i należy do państwa Majów w Humniskach. Z kolei pani Renata Maj pisze: Kapliczka (...) stoi koło mojego domu. Obecnie jest tam figura Świętego Antoniego z Padwy. Przy okazji serdecznie dziękuję za reakcje. [źródło]

  

Adnotacja:

• obraz świętego Jana Nepomucena w kościele i kapliczka ponepomucka, 
• lokalizacja: Grabownica Starzeńska, kościół pw. św. Mikołaja Biskupa i św. Józefa (obraz), GS 747, DW 886 (kapliczka), gmina Brzozów, powiat brzozowski, województwo podkarpackie;
• Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 13: woj. rzeszowskie, z. 2: pow. brzozowski;  
• data wykonania fotografii: 26.02.2022 r., 18.08.2025 r. i 13.11.2025 r.

Janówka Wschodnia

Na niewielkim wzgórku, w sąsiedztwie świetlicy wiejskiej, pod klonem jaworem i lipą stoi charakterystyczna dla okolic Zamościa figura.

 

 

 

 

Kamienny malowany Jan N. z 1908 roku stojący frontalnie na wysokim cokole. Zaliczam ją do grupy niemal identycznych figur nazwanej roboczo "carską", jako że powstały po ukazie tolerancyjnym cara Mikołaja II z roku 1905 (...), wykonanych być może przez jednego rzeźbiarza bądź warsztat. Napisy na cokole: "BŁOGOSŁAWIONY / MĄŻ KTÓRY / SIĘ NIE / POTKNIE W / SŁOWIE UST / SWOICH" [w oryginale "Błogosławiony, mąż który się nie potknął w słowie ust swoich i nie jest trapiony zgryzotą z powodu grzechu!" Księga Przysłów, 17. O dobrym i złym użytku bogactw (13,30-14,21), (14,1)], "PATRONIE / NASZ JANIE / ŚWIĘTY / PRZYCZYNIAJ / SIĘ ZA WIOSKĄ / NASZĄ", "W BRATERSKIEJ / MIŁOŚCI W SĄSIE/DZKIEJ ZGODZIE / KU CZCI PATRONA / SWITE [ŚW. TĘ?] FIGURE STAWIAMY" oraz "BOŻE BŁOGOSŁAW / NAM 1908 R". Figura odnowiona (zaczerniona) w 2010 roku za sprawą sołtysa i mieszkańców... [źródło]

 

 

 

 

 

Poniżej jedyna fotografia "uratowana" z pierwszego wyjazdu. 

 

 

Adnotacja:

• figura świętego Jana Nepomucena; 
• lokalizacja: Janówka Wschodnia, gmina Komarów-Osada, powiat zamojski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 20.04.2020 r. i 13.08.2025 r.