Serwy

Na mostku w tej miejscowości, na granicy z Suchą Rzeczką, stała niegdyś ludowa polichromowana figurka Jana N. datowana na przełom XVIII i XIX wieku. Odnowiona, w 2002 roku trafiła do kościoła w Augustowie-Studzienicznej. Obiekt (...) umieszczam tu ze względu na rzadkość mostowej lokalizacji w tych okolicach... [źródło]



W artykule Józefy Drozdowskiej pt. "Kapliczki św. Jana Nepomucena na terenie powiatu augustowskiego" [w: Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego nr 12, Białystok 2006, str. 157-158] znalazłam opis i fotografie kapliczki z 2005 roku.

Kult św. Jana Nepomucena we wsi Serwy ma najprawdopodobniej osiemnastowieczne korzenie, na co wskazuje przechowywana teraz w Studzienicznej, a pochodząca z Serw, ludowa figurka Nepomucena, datowana na przełom XVIII i XIX wieku. Stała ona w głębi Puszczy Augustowskiej na złamanym mostku, przy rzece płynącej z jeziora Serwy (górnym biegu Suchej Rzeczki) nazywanej przez miejscowych ludzi: Od Jana. W czasie drugiej wojny światowej Niemcy wrzucili ją do wody. Pewnego dnia znalazła ją tam dziewczynka, pochodząca z Dalnego Lasu. Jej rodzina zabrała figurkę do domu i umieściła ją na strychu, w specjalnie wykonanym ołtarzyku. Kiedy nadszedł front, figurkę przeniesiono do bunkra i przechowywano w kufrze. Po wojnie znalazł rzeźbę Jan Kulbacki z Serw i ustawił nad rzeczką, w tym samym miejscu, gdzie stała poprzednio. Figurę usiłowano stamtąd ukraść. Po incydencie kradzieży ks. Mieczysław Daniłowicz przejął rzeźbę św. Jana Nepomucena do kościoła w Studzienicznej, gdzie pozostaje do dzisiaj. W 2002 roku, z inicjatywy obecnego proboszcza, ks. prałata Zygmunta Kopiczko, rzeźbę odnowiono i umieszczono w prezbiterium. 

     

Autor rzeźby jest nieznany. Polichromowana figura wykonana została z drewna. Przedstawia stojącą na okrągłym cokole postać świętego, ubraną w szaty liturgiczne (czarną sutannę i biret, białą komżę ozdobioną koronką i brązowy mantolet). Na rękaw lewej ręki nałożony jest zielony manipularz, a na ugiętych w łokciach rękach leży brązowy krzyż. W prawej dłoni tkwi biała gałązka palmowa. Dłonie i twarz świętego mają cielistą barwę. Rzeźba stała niegdyś w zakrystii studzieniczańskiego kościoła. Obecnie umieszczono ją na drewnianej podstawce, przybitej do ściany po lewej stronie prezbiterium. [źródło]


W dawniej niezależnej osadzie Studzieniczna, dziś administracyjnie części Augustowa, w kaplicy MB Studzienicznej (...), na jednym z konfesjonałów umieszczono ludową polichromowaną figurkę Jana N. datowaną na przełom XVIII i XIX wieku, a pochodząca z mostka w Serwach (gm. Płaska, pow. Augustów). Odnowiona w 2002 roku z inicjatywy proboszcza ks. Zygmunta Kopiczko znalazła się najpierw w prezbiterium kościoła, a ostatnio w kaplicy "Na Wyspie"... [źródło]


Na początku XVIII wieku na jednej z wysepek jeziora Studzienicznego istniała pustelnia, w której zamieszkiwał mnich z wigierskiego klasztoru kamedułów. Pustelnia znajdowała się na miejscu „słynącego z cudów”, o czym podobno zaświadczała wizytacja dekanatu augustowskiego z 1700 roku. Po nim osiadł tam były oficer polskiego wojska Wincenty Murawski alias Morawski. Murawski był zielarzem i ponoć woda z wykopanej przez niego studni, miała uzdrawiające właściwości, w szczególności pomagała w chorobach oczu. Na wyspie znajdowała się kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, początkowo obraz wisiał na dębie, a później w wybudowanej przez Murawskiego drewnianej kapliczce. W 1782 Murawski odbył pielgrzymkę do Rzymu, gdzie uzyskał prawo do czterech odpustów zupełnych rocznie, najważniejszy na Zesłanie Ducha Świętego, czyli w Zielone Świątki, 26 lipca na św. Anny, 16 maja na św. Nepomucena i 23 września na św. Tekli. Przywiózł też obrazy świętych, które umieścił w kaplicy. Obecnie stoi tam murowana kaplica, zbudowana w 1872 przez Ludwika Jeziorkowskiego, inżyniera kanału Augustowskiego. Fundamenty kaplicy oparte są na 64 dębowych palach wbitych w ziemię. [źródło]








Sanktuarium w Studzienicznej od 1999 r. kojarzy się z wizytą Papieża Jana Pawła II. Wtedy to 9 czerwca wypowiedział on pamiętne i prorocze słowa: „Byłem tu wiele razy, ale jako Papież po raz pierwszy i chyba ostatni”. Wydarzenie to upamiętnia postawiony na pomoście jeziora Studzieniczne pomnik Papieża. Miejsce to ma szczególne właściwości, ponieważ widok figury Jana Pawła II na tle jeziora niezwykle uspokaja i pozwala na wewnętrzne wyciszenie.


Teren na jakim położone jest sanktuarium to przepiękna przyroda, która dodatkowo umila pobyt w tym miejscu. Studzieniczna leży nad jeziorem, wśród ponad stuletnich dębów i dziewiczej natury Doliny Rospudy. [źródło]







Adnotacja: 
  • rzeźba świętego Jana Nepomucena; 
  • lokalizacja: Augustów-Studzieniczna, sanktuarium Matki Bożej Studzieniczańskiej, gmina Augustów, powiat augustowski, województwo podlaskie; 
  • data wykonania fotografii: 18.07.2020 r.

Nepomuki ze Studzienicznej

W artykule Józefy Drozdowskiej pt. "Kapliczki św. Jana Nepomucena na terenie powiatu augustowskiego" [w: Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego nr 12, Białystok 2006, str. 159-160] znalazłam opis i fotografie kapliczki z 2005 r.



Początki kultu św. Jana Nepomucena w Studzienicznej, znanym Sanktuarium Matki Bożej Studzieniczańskiej, Matki Kościoła, sięgają XVIII wieku. Wówczas przebywający w tym miejscu pustelnik Wincenty Murawski, udawszy się do Rzymu, uzyskał od papieża Piusa VI cztery odpusty zupełne. Przypadały one na uroczystości: Zielonych Świąt, św. Anny, św. Tekli i św. Jana Nepomucena. Ten ostatni, chociaż w historii tego miejsca miał drugorzędne znaczenie (według informacji ks. prof. Witolda Jernielitego gromadził mniej wiernych, niż pozostałe odpusty. Bywał więc przenoszony na najbliższą niedzielę, a w 1931 roku został zaniechany), współcześnie jest nadal kultywowany. Ks. prałat Zygmunt Kopiczko wprowadził codzienną modlitwę do św. Jana Nepomucena podczas wieczornego apelu.

     


     



Wincenty Murawski, poza uzyskanymi odpustami, w 1782 roku przywiózł do Studzienicznej obraz św. Jana Nepomucena i umieścił go, wraz z obrazami innych świętych przywiezionych z Włoch, w ówczesnym kościele. Obraz do dzisiaj znajduje się w drewnianym kościele parafialnym pw. Matki Boskiej Szkaplerznej z 1847 roku, zbudowanym z fundacji Szymona Andruszkiewicza z Pawłówki. Umieszczony jest w bocznym ołtarzu, nazwanym od imienia świętego. Obraz namalowany jest na płótnie techniką olejną, ujęty w pozłacaną, ozdobną ramę. Przedstawia św. Jana Nepomucena w stroju duchwnego, przytrzymującego prawym ramieniem symbole męczeństwa: krzyż i gałązki palmowe, lewą ręką wskazującego na klucze leżące na stojącym obok stole. Zza stołu wychyla się anioł z palcem na ustach. Klucze i nakazujący milczenie anioł są symbolem tajemnicy spowiedzi. Obraz powstał w połowie XVIII wieku. Malarz, który go namalował nie jest znany. 



     

W tym samym kościele, w ołtarzu głównym pw. Świętej Rodziny, znajduje się drewniana, polichromowana rzeźba św. Jana Nepomucena, datowana na drugą połowę XIX wieku. Święty jest ukazany w pozycji stojącej, ubrany w tradycyjny strój kanonika okresu kontrreformacji, ze wzrokiem skierowanym ku ziemi. W prawej ręce, na wysokości piersi trzyma krzyż, zaś palcem wskazującym lewej ręki dotyka ust. Figura ustawiona jest na cokole między kolumnami nastawy ołtarzowej.


     

Na wyspie Jeziora Studzienicznego, na której znajduje się dziewiętnastowieczna murowana kaplica ze słynącym łaskami obrazem Matki Boskiej Studzieniczańskiej, na jego brzegu ustawiona jest rzeźba św. Jana Nepomucena.


     

     

Według karty dokumentacyjnej w zbiorach Urzędu Konserwatorskiego rzeźba pochodzi z pierwszej połowy XX wieku. Jest ona dziełem sztuki kamieniarskiej. Wykonana została z piaskowca i ustawiona na cokole umocowanym do granitowego postumentu. Pełnoplastyczna rzeźba przedstawia świętego zgodnie z tradycją. Św. Jan Nepomucen w obu rękach przytrzymuje ułożony ukośnie krzyż. Na cokole figury, od strony frontalnej, wykuty jest napis następującej treści: Św. Janie Nepomucenie broń nas od niesławy w życiu i w wieczności. Rzeźbę wykonano w Warszawie w Zakładzie św. Wojciecha. Informuje o tym napis na bocznej ściance cokołu. W 2001 roku poddano ją gruntownej renowacji. [źródło]




Na stronie nepomuki.pl można znaleźć informację:
W dawniej niezależnej osadzie Studzieniczna, dziś administracyjnie części Augustowa, na wyspie (dziś półwyspie) Jeziora Studzienicznego niewielka statua Jana N. z drugiej połowy XIX wieku, obok kaplicy MB Studzienicznej i pomnika JPII. (...) Na cokole napis: "ŚW. JANIE / NEPOMUCENIE / BROŃ NAS OD / NIESŁAWY / W ŻYCIU / I W WIECZNOŚCI". [źródło]


Sądzę, że rzeźba powstała na początku XX wieku. Dotarłam do ogłoszeń prasowych, z których wynika, że Zakład św. Wojciecha w Warszawie na ulicy Jerozolimskiej 37 zaczął funkcjonować po 1905 roku. (właścicielem był Włodzimierz Tur, najstarsze ogłoszenie jest z 17 sierpnia 1907 roku).





W sanktuarium Matki Bożej Studzieniczańskiej znajduje się jeszcze jedna rzeźba świętego Jana Nepomucena z miejscowości Serwy.

Adnotacja: 
  • rzeźba i obraz świętego Jana Nepomucena w kościele Matki Boskiej Szkaplerznej oraz figura świętego Jana Nepomucena na półwyspie przy sanktuarium Matki Bożej Studzieniczańskiej; 
  • lokalizacja: Augustów-Studzieniczna, gmina Augustów, powiat augustowski, województwo podlaskie;
  • szablon: Zakład św. Wojciecha w Warszawie;
  • data wykonania fotografii: 18.07.2020 r.