Figura świętego Jana Nepomucena z Kurowa

Na rozstajach dróg, prowadzących do Puław i Klementowic, stoi na wysokim słupie osiemnastowieczna kamienna figura świętego Jana Nepomucena.

Wielokrotnie przeze mnie mijana, w końcu doczekała się sfotografowania w porze kwitnienia pobliskiego kasztanowca.

Niestety, wysokość kolumny, na której ustawiona jest rzeźba, uniemożliwiła dokładne przyjrzenie się twarzy świętego.

Przeglądając informacje na temat Kurowa, przeczytałam, że w kościele pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny i świętego Michała Archanioła znajduje się obraz świętego Jana Nepomucena.

Budynek murowany, trzynawowy, wewnątrz pięć ołtarzy drewnianych zachowanych w oryginalnej formie. Główny ołtarz z drewna w stylu barokowym wystawiony został przez ks. Michała Szajowskiego. Jest on polichromowany olejno, rzeźbiony i złocony z dwiema kolumnami i czterema figurami aniołów oraz innymi rzeźbami, zakończony płaskorzeźbą Oka Opatrzności. Zawiera w sobie trzy obrazy na zasuwach: Wniebowzięcia NMP, św. Michała Archanioła z I połowy XVIII w. i św. Jana Nepomucena sprzed 1781 r. oraz drewniany krzyż z wizerunkiem Chrystusa sprzed 1803 r. [źródło, fotografia obrazu]

Adnotacja:

• figura świętego Jana Nepomucena;
• ciekawostka: często przy figurach lub kapliczkach były sadzone lipy lub kasztanowce;
• lokalizacja: Kurów (DK 12), gmina Kurów, powiat puławski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 25.05.2019 r.;
• przy kolejnej wizycie w Kurowie trzeba będzie odwiedzić kościół w celu zobaczenia obrazu.

Zapomniana kapliczka z Panieńszczyzny

Na tle starego parku stoi murowana kapliczka ponepomucka, ledwo widoczna z drogi nr 12 (Warszawa - Lublin). Od czasu, gdy oddano do użytku drogę nr S12, nikt tędy prawie nie jeździ.

Z najnowszych badań architektonicznych wynika, że ok. poł. XIX w. powstał tu parterowy dwór murowany i wkrótce oficyna obok, na bazie których zbudowano pałac dla Nikodema Budnego (syna Ignacego), ziemianina, przemysłowca i społecznika. Pierwszy etap, odpowiadający obecnemu korpusowi środkowemu zakończono w 1894 r., zaś skrzydła boczne dodano na pocz. XX w. Projekt wykonał arch. lubelski Aleksander Zwierzchowski; wnętrza ozdobili miejscowi sztukatorzy Chmielewski i Brass oraz warszawski malarz Jan Czajewicz. [źródło, fotografie dworu]

Park krajobrazowy składa się z ogrodu górnego po zach. stronie pałacu i ogrodu dolnego, położonego na skłonie, po stronie zach., ograniczonego systemem stawów powiązanych widokowo z pałacem. Zachowany częściowo swobodny układ alejek spacerowych oraz szpalerów i alei wzdłuż granic, z dominującymi w składzie jesionami, grabami, lipami i klonami. [źródło, plan]

Nosząca jeszcze ślady pierwotnego piękna kapliczka położona dziś obok bardzo ruchliwej drogi, kiedyś, być może już w XVIII wieku, chroniła w sobie figurkę świętego Jana Nepomucena - patrona podróżnych i obrońcy przed powodzią, częstego gościa terenów podmokłych. Niestety oryginalną figurkę, tak jak i jej kopię, skradziono… [źródło, tekst z X 2018 r.]

Losy figury świętego Jana Nepomucena nie są znane. W pustej wnęce stoi malutki obrazek Matki Boskiej.

Adnotacja: 

• kapliczka ponepomucka;
• lokalizacja: Panieńszczyzna (Aleja Warszawska), gmina Jastków, powiat lubelski, województwo lubelskie; 
• data wykonania fotografii: 25.05.2019 r.

Kapliczka świętego Jana Nepomucena z Majdanu Sitanieckiego

W wiosce położonej w głębokiej dolinie stoi drewniana kapliczka św. Jana Nepomucena z pocz. XX w. z figurką z XVIII w. oraz pomnik ku czci zamordowanych partyzantów w II wojnie światowej, kiedy to prawie cała wieś została spalona przez wojska niemieckie. Znajduje się tu też pomnik przyrody w postaci świadka lipy drobnolistnej o obwodzie 5,2m oraz największe w gminie źródło o nazwie Krynica, którego wody zasilają rzekę Wolicę. [źródło]

Kapliczkę znalazłam bez problemu, ale z pomnikowej lipy został tylko pień. Na stronie mapy.eholiday.pl  można zobaczyć fotografię z  rosnącym jeszcze drzewem.

(...) przydrożna kapliczka z dwuspadowym daszkiem, z drewnianą ludową polichromowaną figurą Jana N. nawiązującą do tutejszych kamiennych figur z XIX wieku. W aureoli i z palmą, za to bez zarostu (!) i ze zdobionym rąbkiem komży... [źródło]

Niestety, chłopcy, stojący przy pobliskim sklepie, odpalili petardy i nie było odpowiedniego klimatu, aby pobyć w tym miejscu trochę dłużej. Sfotografowałam tylko okoliczne domy i odjechałam.

Na końcu wsi zatrzymałam się na chwilę w miejscu upamiętniającym ofiary II wojny światowej.

Adnotacja: 

• kapliczka świętego Jana Nepomucena;
• ciekawostka: wyobrażenie świętego Jana Nepomucena bez zarostu;
• lokalizacja: Majdan Sitaniecki, gmina Stary Zamość, powiat zamojski, województwo lubelskie; 
• data wykonania fotografii: 28.04.2019 r.;
• A przy tym Świętym Janie majówki były śpiewane nie wiem czy teraz bo nie mieszkam a i ludzi już bardzo mało. [źródło, dopisek na podstawie komentarza z dnia 6.07.2019 r.].

Kapliczka ponepomucka z Chutcza

(...) nad ciekiem wodnym na wschodnim krańcu wsi stoi drewniana pomalowana na brąz i błękit kapliczka ponepomucka z 1906 roku. Teraz jest w niej nowa drewniana rzeźba Jana Chrzciciela (na starym podwyższeniu) oraz będąca tu już wcześniej figurka Matki Boskiej... [źródło]

Nie wiadomo, kiedy Święty Jan Nepomucen został zastąpiony świętym Janem Chrzcicielem. W Leksykonie miejscowości powiatu chełmskiego [Andrzej Wawryniuk, Chełm 2001] pod hasłem Aleksandrówka można przeczytać:
Mieszka tam rodzina Zbarachewiczów. To od nich zabrano do Muzeum Wsi Lubelskiej starą zabytkową olejarnię. To u nich na podwórzu stoi jeszcze spichrz na zboże pochodzący z 1910 r. Jeden z członków rodziny jeszcze za cara postawił w Chutczu kapliczkę, w której umieszczono figurkę św. Jana Chrzciciela. W 1990 r. Zbarachewiczowie w miejscu, gdzie stał ich rodzinny dom wystawili kapliczkę, na której umieścili następujący napis: „W tym miejscu stał dom rodzinny Marcina i Bronisławy Zbarachewiczów i mieszkających wspólnie rodziców Franciszka i Anny. Dom zbudowano w 1911 r. 

Figury zabytkowe św. Jana Nepomucena oraz kapliczki z początków XX w., są w Chutczu i Sawinie. [Kurier lubelski nr 8/9, 1966, źródło]

Adnotacja: 

• kapliczka ponepomucka;
• ciekawostka: lud często mylił św. Jana Nepomucena ze św. Janem Chrzcicielem;
• lokalizacja: Chutcze, gmina Sawin, powiat chełmski, województwo lubelskie; 
• data wykonania fotografii: 12.05.2019 r.

Nepomucen z Wólki Orłowskiej

Nepomuk z Wólki Orłowskiej jest wyjątkowy. Strzeże miejsca przecięcia się rzeki Wolicy, drogi nr 17 na trasie Krasnystaw - Zamość i torów kolejowych na trasie Krasnystaw - Zawada.

Daty – 23 czerwca 1842 i 5 IX 1899 – upamiętniają przenosiny kapliczki - niegdyś znajdowała się ona po drugiej stronie mostu, w kapliczce domkowej usytuowanej na grubym, drewnianym słupie. Wewnątrz figura Jana N. w liliowych szatach... [źródło]

Do XIX-wiecznych wytworów sztuki można zaliczyć figurę świętego Jana Nepomucena z Wólki Orłowskiej. Pani Elżbieta Bednarz, właścicielka działki, na której usytuowana jest rzeźba, wspomina, że kiedyś figura znajdowała się po drugiej stronie mostu. Święty był umieszczony w kapliczce domkowej, usytuowanej na grubym, drewnianym słupie. Wyryto na nim napisy: 23 czerwca 1842 FC i 5 IX 1899. (...) Figura jest kamienna, ma zwartą, nieco syntetyczną bryłę, na postumencie znajduje się wyryta data 1899. Święty jest ukazany w pozycji frontalnej. Spogląda przed siebie, jedną ręką przytrzymuje wsparty o ramię krucyfiks, drugą unosi przypuszczalnie w geście błogosławieństwa (brakuje palca). Podczas przebudowy mostu figurę przeniesiono w obecne miejsce. Jest ona usytuowana w pobliżu Wolicy i wiaduktu kolejowego. Umieszczono ją w betonowej niszy. Niżej jest inskrypcja 1863 18 czerwca. Najstarsza data może oznaczać czas powstania kapliczki. Inicjały FC, być może sugerują fundatora. Niewyjaśnione, co może oznaczać data druga. Może wówczas powstała figura, mieszczona jako druga z kolei w tej kapliczce? Brakuje informacji na temat czasu i przyczyn usytuowania w tym miejscu figury św. Jana Nepomucena. Można przypuszczać, że ustawiono ją tutaj, mając na uwadze funkcje patronalne męczennika związane z żywiołem wody. Pani Elżbieta Bednarz wspomina, że w miejscu gdzie stoi figura, nigdy jeszcze nie dotarła woda podczas wylewu rzeki. [A. Szykuła-Żygawska, Krajobraz z Nepomucenem. Część II. Kult św. Jana Nepomucena w XIX stuleciu, w: Nestor nr 4(18) 2011, str. 26-27, klik]

Jest to jedyne miejsce takie miejsce w Polsce, a drugie na świecie. Niektórzy, będąc w okolicy i widząc na niebie smugi kondensacyjne, mówią o przecinaniu się czterech szlaków. 

Na stronie fotopolska.eu można zobaczyć zdjęcia, pokazujące skrzyżowanie szlaków: wodnego, drogowego i kolejowego.

W Wólce Orłowskiej, tuż przy drodze krajowej nr 17 oraz europejskiej trasie E372 na odcinku Lublin-Zamość, przy moście kolejowym (linia kolejowa nr 69) stoi zabytkowa kaplica z rzeźbą Jana Nepomucena. Ta niewielka budowla kultowa została najprawdopodobniej wzniesiona przy rozdrożu dróg nad rzeką w celach wotywnych, dziękczynnych i obrzędowych. Kapliczka zwrócona jest w stronę południowo-wschodnią. Ma prostą formę architektoniczną drewniano-betonową z elementami zdobień metalowych, rzeźba umieszczona jest na niewielkim słupie.

Geneza kapliczki jest bardzo stara i niezbyt jasna, posiadająca kilka sugerowanych źródeł. Widnieją  na niej dwie daty: 23 czerwca 1842 r. i 5 listopada 1889 r. Początkowo mieszkańcy wsi postawili ją pod mostem, tuz przy rzece, aby chroniła miejscowość przed powodzią. W okresie, gdy rozpoczęto rozbudowę mostu na Wolicy, kapliczka została przeniesiona w inne miejsce, w którym stoi do dziś. Obecnie kapliczka znajduje się na działce prywatnej, tuż przy rzece Wolica. [źródło, ciekawe zdjęcie z lotu ptaka]

 

Adnotacja:

• kapliczka świętego Jana Nepomucena;
• ciekawostka: przecięcie się drogi wodnej, lądowej i kolejowej;
• lokalizacja: Wólka Orłowska, gmina Izbica, powiat krasnostawski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 25.04.2019 r.