Wrzawy

W tej miejscowości w widłach Wisły i Sanu, przy drodze biegnącej obok cmentarza parafialnego i naprzeciwko kościoła stoi murowana ażurowa klasycystyczna kapliczka z XIX wieku, nakryta czterospadowym dachem. Wewnątrz drewniana, współczesna rzeźba św. Jana Nepomucena, która zastąpiła na tym miejscu figurę z początku XIX wieku (?) skradzioną w początku XXI wieku, a następnie odzyskaną (zobacz niżej)... [źródło]

 

W kapliczce naprzeciwko kościoła stała drewniana rzeźba św. Jana Nepomucena z początku XIX wieku (?). Została ona skradziona w początku XXI wieku.
Natomiast we wrześniu 2014 roku H. Jakóbczak znalazł przed wejściem do sklepu z antykami w Rzeszowie (Rynek 8) ładną drewnianą polichromowaną figurę Jana N. Najwyraźniej powierzono mu rolę przyciągania klientów. Przymknięte powieki, drobne rowki szaty, brak atrybutów, uszkodzone palce obu dłoni. Wpisując to znalezisko do katalogu Nepomuków Ruskich zamieściłem apel "Przechodzących tamtędy uprasza się o wypytanie właścicieli o pochodzenie rzeźby i dokumenty dowodzące legalności jej pozyskania, przekazania informacji o ewentualnej sprzedaży Jana i jego nowej lokalizacji". Nie wiem, czy mój apel pomógł, ale w czerwcu 2016 roku policja otrzymała zgłoszenie od mieszkańca gminy Gorzyce, który rozpoznał ten obiekt jako pochodzący z kapliczki we Wrzawach. Nepomuk został zarekwirowany a inni mieszkańcy Wrzaw potwierdzili jego pochodzenie. Odzyskana rzeźba ma wrócić do Wrzaw na stałe. Nie wiadomo jakie są plany w stosunku do zastępującej ją współczesnej figury... [źródło, fotografie]

Na stronie echodnia.eu dnia 26.05.2016 roku ukazał się artykuł Marcina Radzimowskiego pt. "Skradzioną we Wrzawach figurę odnaleziono po 15 latach! Święty Jan wróci do kaplicy".

Drewniana rzeźba przedstawiająca świętego Jana Nepomucena, skradziona 15 lat temu z kapliczki we Wrzawach (powiat tarnobrzeski), powróci na swoje miejsce. Odnaleziono ją w jednym z rzeszowskich antykwariatów.
- W miniony weekend policjanci z komisariatu w Gorzycach uzyskali informację o tym, że w jednym z antykwariatów w Rzeszowie znajduje się rzeźba przedstawiająca świętego Jana Nepomucena. Drewniana figura, blisko metrowej wysokości, zanim została skradziona 15 lat temu, stała w kapliczce w pobliżu kościoła we Wrzawach. Właściciel jednej z rzeszowskich galerii wystawił ją teraz do sprzedaży za 3500 złotych - relacjonuje podinspektor Beata Jędrzejewska-Wrona, oficer prasowy Komendy Miejskiej Policji w Tarnobrzegu.
Policjanci z Gorzyc i Rzeszowa wspólnie podjęli działania, które miały doprowadzić do odzyskania figury oraz ustalenia sprawców kradzieży i miejsca jej ukrywania, a następnie osób, które dokonały sprzedaży rzeźby.

- Pierwsze kroki policjanci skierowali do właściciela antykwariatu, rzeźba świętego Jana po odnalezieniu została przewieziona do Wrzaw i okazana mieszkańcom. Potwierdzili oni, że jest to figura, która wielu lat stała w kapliczce - dodaje podinspektor policji.
Funkcjonariusze prowadzą dalsze czynności wyjaśniające okoliczności tego zdarzenia, nie wykluczają przedstawienia zarzutów paserstwa osobom mogącym mieć związek z popełnionym przestępstwem. 

Jak się dowiedzieliśmy nieoficjalnie, na trop zabytkowej figury świętego Jana Nepomucena wpadł jeden z mieszkańców gminy Gorzyce, który będąc w antykwariacie dostrzegł rzeźbę i skojarzył ja z tą skradzioną kilkanaście lat temu. Nie wiadomo na razie, jakie były losy figury w ostatnich latach. Jeśli złodziej przez 15 lat ukrywał rzeźbę a dopiero teraz postanowił ją sprzedać z pośrednictwem antykwariatu, jego namierzenie nie powinno być trudne. Być może jednak przez kilkanaście lat figura była sprzedawana wielokrotnie i przechodziła z rąk do rąk, wówczas dotarcie do pierwszej osoby, która ją sprzedała, będzie trudne. [źródło, fotografie]

 

 

 

Adnotacja:

• rzeźba świętego Jana Nepomucena w kapliczce (kopia) i rzeźba w kościele (oryginał);
• lokalizacja: Wrzawy, gmina Gorzyce, powiat tarnobrzeski, województwo podkarpackie;
• karta zielona zabytku; 
• data wykonania fotografii: 13.07.2024 r.

Leżajsk

Okazała kamienna figura św. Jana Nepomucena z 1755 roku ustawiona jest na skraju terenu należącego do klasztoru bernardynów, przy murze. Rzeźba ma dobrą klasę i klasyczny kontrapost. Aureola, biret, kosmyk na czole, krucyfiks w rękach. Cokół w kształcie słupa ze skromnymi gzymsami ustawiony na znacznie szerszej podstawie... [źródło]

 

Nadal stoi tu ponepomucka kapliczka, gdzie rezydowała rzeźba Jana N. zabrana do Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów (zobacz niżej). Jest murowana, bielona, oszklona i nakryta czterospadowym daszkiem. Umieszczono tu teraz figurę MB... [źródło]

 

Spalona czarownica
Polska chlubi się mianem państwa bez stosów. Kiedy w Europie powszechnie palono czarownice, w naszym kraju panowała tolerancja religijna. W Leżajsku jednak rozgorzał stos, o czym przypomina do dziś kapliczka stojąca przy ulicy Mickiewicza.
Przy głównej ulicy Leżajska znajduje się murowana i otynkowana kapliczka, według tradycji stojąca w miejscu spalenia kobiety posądzonej o czary. Wzniesiono ją końcem XVIII w. Jest to budowla jednokondygnacyjna oparta na cokole, zbudowana na planie kwadratu. Z przodu kapliczki znajduje się przeszklona wnęka sklepiona żaglasto, w której schronienie znalazła przez jakiś czas rokokowa rzeźba św. Jana Nepomucena. Budowla pokryta jest czterospadowym, blaszanym dachem i zwieńczona prostym krzyżem. Otacza ją obramowanie z kamieni, tworzące swoisty skalniak.
Według tradycji w wieku XVII odbył się w Leżajsku sąd wójtowski nad Mielczarkową, matką trójki dzieci. Nieszczęsną kobietę posądzono o czary. Miała przy pomocy diabła nie tylko mleko krowom odbierać, uroki na kobiety rzucać, ale także wyłudzić zapis testamentowy od jednego z mieszczan. Chociaż kobieta zaklinała się, że jest niewinna, skazano ją na Sąd Boży. Na próżno wstawiali się za nią bożogrobcy z fary, a bernardyni z pobliskiego klasztoru nawoływali otumanionych mieszkańców do opamiętania. Biedną kobietę skazano na śmierć przez spalenie na stosie. Chociaż Leżajsk podlegał jurysdykcji starosty Opalińskiego, nie czekano na zatwierdzenie wyroku, lecz postanowiono wykonać go natychmiast. Zapłonął stos i rzekoma czarownica poniosła śmierć w okropnych męczarniach, a oczekiwany przez wszystkich diabeł nie przybył jej na pomoc. Powiadomiony o wszystkim Opaliński nakazał wójtowi odstąpić od wymierzenia kary, lecz wiadomość ta nadeszła do miasta za późno. Wtedy dopiero mieszkańcy Leżajska opamiętali się, oskarżyciel skruszony odwołał swe pomówienia, lecz zamęczonej kobiecie nic już nie mogło przywrócić życia. Postanowiono jej wtedy przy drodze prowadzącej z klasztoru do fary w miejscu męczeńskiej śmierci postawić kapliczkę. Według innych podań, mieszkańcy Leżajska nie wyrzekli się swego przekonania o jej diabelskiej mocy. Aby zapobiec czarom rzucanym przez nią z tamtego świata, postanowiono postawić w miejscu, gdzie bywają złe duchy, kapliczkę. I od tej pory przestało podobno w tym miejscu straszyć.
Dziś kapliczka jest obok innych zabytków leżajskich jedną z głównych atrakcji grodu. Mijają ją wszyscy, których wędrują główną ulicą miasta. Figurka Jana Nepomucena trafiła do muzeum prowincji bernardynów mieszczącego się przy leżajskim klasztorze, zastąpiła ją statuetka Matki Boskiej. [źródło, str.36]

W Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów w budynku klasztoru przechowuje się rokokową rzeźbę Jana N. z końca XVIII wieku pochodzącą z kapliczki przy ul. Mickiewicza... [źródło] 

 

 

W Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów przechowuje się pochodzący z Sokala obraz Jana N. końca XVIII wieku... [źródło]

Niestety, muzeum było zamknięte.

Adnotacja:

• figura, rzeźba i obraz świętego Jana Nepomucena oraz kapliczka ponepomucka;
• lokalizacja: Leżajsk, Pl. Mariacki (figura), ul. Mickiewicza 72 (kapliczka), Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów, gmina Leżajsk, powiat leżajski, województwo podkarpackie;
• data wykonania fotografii: 14.07.2024 r.

Brzóza Królewska

Na stronie zabytek.pl znalazłam kartę sporządzoną 12.06.1961 roku. Zawarto w niej następujące informacje:

Obiekt zabytkowy: kapliczka
Wiek: pocz. XIX w./XX
Styl: budow. ludowe
Wyposażenie architektoniczne: figura św. Jana Kantego [przekreślone i poprawione Nepomucena]

dr/polichr. pocz. XIX w.
Autorzy i data budowy i przebudowy: zbudowana w pocz. XIX w. 

w 1960 - przebudowana

 

 

Kapliczka usytuowana na wzniesieniu przy drodze gospodarczej. Ceglana, tynkowana, czworoboczna z wnęką od frontu. Kryta dachem dwuspadowym, (blacha) zwieńczonym na szczycie krzyżem żelaznym. Kapliczka przebudowana z zatraceniem cech zabytkowych. We wnęce stara figura Jana Kantego. [źródło, pomyłka w imieniu]

Przez ogrodzenie nic nie było widać, podeszłam więc bliżej, wchodząc bez pytania na prywatne podwórko.

 

Polecam: Rzeźba św. Jana Nepomucena.

Adnotacja:

• kapliczka świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Brzóza Królewska 823A, gmina Leżajsk, powiat leżajski, województwo podkarpackie;
• data wykonania fotografii: 14.07.2024 r.