Obraz „Apoteoza św. Jana Nepomu­cena” z Tucznej

W kościele św. Anny na płn. ścianie barokowy obraz Benedykta Pawłow­skiego „Apoteoza św. Jana Nepomu­cena” z 1750 r., pochodzący z zamie­nionego na cerkiew w 1875 r. kościoła św. Anny w Kodniu. [źródło]

 

Obraz olejny na płótnie „Św. Jan Nepomucen” z kościoła parafialnego pw. św. Anny
XVIII-wieczny obraz „Św. Jan Nepomucen” pochodzi z kompletu wizerunków świętych fundowanego dla kościoła św. Anny w Kodniu; przekazany do Tucznej, obecnie jest eksponowany w tutejszym kościele parafialnym. Zgodnie z informacją na odwrociu, ujawnioną w trakcie oględzin, obiekt w 1881 r, był odnawiany kosztem Józefa Grabowskiego oraz Ludwika Skulimowskiego przez Anzelma Bielińskiego z Białej Podlaskiej. Przed przystąpieniem do prac zdecydowano o koniecznym wzmocnieniu osłabionego płótna i konsolidacji warstw malarskich poprzez wykonanie dublażu na nowe płótno lniane z zastosowaniem masy woskowo – żywicznej. Wykonano ponadto czyszczenie obiektu, usunięcie wszelkich retuszy, przemalowań, wtórnych nawarstwień. Uznano za niezbędną wymianę zniszczonego krosna, które ze względu na działanie drewnojadów utraciło stabilność; jego listwy w trakcie eksploatacji zostały spaczone i przekoszone. Usunięto deski zniszczonego podobrazia drewnianego, w miejsce których zaplanowano zamontowanie sklejki wodoodpornej, umożliwiające montaż aplikacji. Przeprowadzone zabiegi miały na celu powstrzymanie procesów postępującej destrukcji oraz przywrócenie obiektowi pierwotnych wartości estetycznych i artystycznych.
Kierujący pracami: Magdalena Gawłowska, Leonard Bartnik. [źródło, str.108]

Ołtarze zostały przeniesione z kościoła w Kodniu, są barokowe z elementami regencji (1750 – 1751), wykonane przez snycerza Józefa Belowskiego. Ołtarz główny flankowany jest parą kolumn o spiralnych trzonach, ujęty w wolutowe spływy. W polu głównym znajduje się nowy obraz św. Anny Samotrzeć (1997), sygnowany E. Maksymiuk. Na zasuwie obraz Nawiedzenia NMP zapewne z około 1884, w zwieńczeniu kielich z hostią.

Regencyjna ambona (1750 – 1751), przeniesiona z Kodnia, także wyszła spod ręki Józefa Belowskiego. Jej czworoboczny korpus ma wklęsłe ścianki, baldachim zwieńczony jest akantowymi kartuszami i rzeźbą orła na kuli. Parapet schodów zdobią medaliony z malowanymi popiersiami św. św. Piotra i Pawła, zapewne z około 1884, wtórnie osadzonymi lub gruntownie przemalowanymi.

Chór muzyczny drewniany, na czterech filarach, z pełną balustradą. Umieszczono na niej barokowe rzeźby (koniec XVII wieku) z kościoła w Kodniu: kartusz z herbem Lis, drugi z Ręką zbrojną i pośrodku hermę anielską w geście oranta. Organy są późnobarokowe (1711), autorstwa organmistrza Marcina Woźnickiego, przeniesione z Kodnia, po 1882 przebudowane. W zwieńczeniu prospektu rzeźby króla Dawida i para aniołów, uszy i kotary z ażurowej wici roślinnej. [źródło]

W zamian za zniesioną w 1875 r. parafię Kodeń, Rosjanie pozwolili wybudować kościół w Tucznej. Obecny kościół parafialny wybudowano w latach 1879-1882 z fundacji Krasińskich a parafię erygowano w 1882 r. Kościół jest murowany, w stylu pseudoromańskim, o barokowym wystroju wnętrza. Ogrodzenie kościoła murowane z bramą (XIX w.). [źródło]

Adnotacja:

• obraz „Apoteoza św. Jana Nepomu­cena”;
• lokalizacja: kościół pw. św. Anny w Tucznej, gmina Tuczna, powiat bialski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 6.08.2019 r.

Figura świętego Jana Nepomucena z Motwicy

W Motwicy znajduje się figura przydrożna świętego Jana Nepomucena z początku XIX wieku. Stoi na postumencie murowanym, wykonana jest z piaskowca, posiada cechy barokowe.

(...) przykładem odkrytej na nowo historii miejscowości może być rozpoznanie w sprawie figur przydrożnych Matki Bożej z Dzieciątkiem i św. Jana Nepomucena w miejscowości Motwica. Obie figury są wykonane z kamienia (piaskowiec) i umieszczone na wysokich, murowanych z cegły i tynkowanych cokołach. Wysoką wartość artystyczną posiada zarówno wzorowane na najstarszym i najbardziej rozpowszechnionym typie ikonograficznym (Hodegetria) przedstawienie stojącej Matki Bożej z błogosławiącym Dzieciątkiem Jezus na lewym ramieniu, jak i typowe dla ikonografii św. Jana
Nepomucena jego przedstawienie w stroju kanonika z XVIII w., trzymającego obiema rękami krucyfiks. Zabytkowe figury w tej miejscowości zostały wymienione w Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce i są datowane odpowiednio na koniec XIX w. oraz początek XIX w. 

(...) ustalono, że stanowią one materialne świadectwo nieistniejącego już ośrodka dworskiego, którego najstarszym przekazem ikonograficznym jest mapa topograficzna Polski Mayera von Heldensfelda z 1801 – 1804 r. Na mapie tej wskazano między innymi założenie dworskie i towarzyszącą mu zabudowę, park, zabudowania folwarku i wsi oraz istniejące wówczas kapliczki; przy czym ich lokalizacja jest tylko zbliżona do lokalizacji obecnie istniejących figur w Motwicy. 

Z odnalezionych w trakcie kwerendy map dotyczących miejscowego ośrodka dworskiego, po-chodzących z 1874, 1898, 1907 i 1908 r. wynika, że wyżej wymienione figury są usytuowane na gruntach podworskich, przy dawnej drodze, która do dzisiaj zachowała swój historyczny przebieg i która niegdyś łączyła należące do dworu zabudowania w różnych częściach miejscowości. 

(...) oznaczono lokalizację dwóch kapliczek przy drodze łączącej folwark ze wsią: na terenie północno – zachodniej części folwarku (zw. Konty) oraz na terenie gruntów należących do dworu, położonych po wschodniej stronie gruntów włościańskich wsi Mutwicy i gruntów cerkiewnych. Lokalizacja tych kapliczek na planie z 1874 r. odpowiada usytuowaniu obecnie istniejących w miejscowości figur Matki  Bożej z Dzieciątkiem (na terenie dawnej części folwarku zw. Konty) i św. Jana Nepomucena (na terenie dawnych gruntów dworskich, we wschodniej części miejscowości, nad rzeką Żylawą).

Z informacji dostępnych na stronach internetowych dotyczących historii Motwicy wynika, że wzniesiony na przełomie XVIII i XIX w. dwór był w 1945 r. zdewastowany, a następnie stopniowo rozbierany przez mieszkańców, natomiast park został wycięty. Zabytkowe figury przydrożne pozostają zatem świadectwem istnienia w Motwicy dawnego majątku ziemskiego. [źródło, str. 255-259]

Figura nie jest odkładnie sfotografowana, do Motwicy dotarłam zbyt późno. W trakcie jazdy dalej, przy drodze zobaczyłam ciekawą kapliczkę, która po oświetleniu światłami samochodowymi prezentowała się bardzo urokliwie.

Ciekawostki na temat Motwicy:

Historia i walory turystyczne Motwicy

Zabytki powiatu włodawskiego

Rejestr zabytków, województwo lubelskie, powiat bialski

Adnotacja:

• figura świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: niedaleko kościoła Narodzenia NMP w Motwicy, gmina Sosnówka, powiat bialski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 27.08.2019 r.

Nepomuki z Międzyrzeca Podlaskiego

O wielowiekowej historii kościoła p.w. świętego Mikołaja w Międzyrzecu Podlaskim można poczytać na stronie lubelskieklimaty.pl. Polecam też historię parafii pt. "Z dziejów kościoła św. Mikołaja w Międzyrzecu Podlaskim", opracowaną przez międzyrzeckiego historyka Józefa Geresza.

Na południe od kościoła, na jego osi (wysunięta poza ogrodzenie) znajduje się późnobarokowa, murowana dzwonnica, wzniesiona po 1747. Ma ona plan prostokąta, wklęsłego od północy i wypukłego od południa. Jest dwukondygnacyjna, na narożach i w ścianach bocznych ujęta pilastrami toskańskimi w wielkim porządku, zwieńczona wyłamanym nad nimi belkowaniem. W elewacji północnej znajduje się prostokątny otwór wejściowy w zamkniętym półkoliście portalu, z okulusem w nadprożu. Po jego bokach są konchowe nisze. W elewacji południowej jest odpowiednio ślepa wnęka. Górna kondygnacja przepruta jest zamkniętymi półkoliście przeźroczami, od północy i południa są po trzy, środkowe wyższe. Dach jest namiotowy, kryty dachówką, zwieńczony krzyżem. [źródło]

Na wschód od kościoła, przy bramie stoi późnobarokowa kapliczka (3. ćwierć XVIII wieku). Jest murowana z cegły i otynkowana, słupowa, na narożach ujęta pilastrami. Wieńczy ją szczyt zamknięty łukiem wklęsło-wypukłym. Wewnątrz, w niszy znajduje się rokokowa rzeźba św. Jana Nepomucena (3. ćwierć XVIII wieku). [źródło]

Na stronie nepomuki.pl jest informacja, iż kapliczka została ufundowana w roku 1747.

Za mostem, na skraju miasta od zachodu, niedaleko rzeczki Piszczki, znajduje się murowana kapliczka ponepomucka. Była w niej dobrej klasy XVIII-wieczna figura Jana Nepomucena, wyjątkowo dynamiczna, z krzyżem i księgą w ręce. Została skradziona (...) w styczniu 1995. [źródło]

Gdyby ktoś chciał zobaczyć piękne fotografie Grażyny, przedstawiające te i inne kapliczki, znajdowane przy drodze, to zapraszam na wpis Podróże z Artenką okraszone nepomukami...Los viajes con Artenka en busca de los San Nepomucenos.

Przy okazji serdecznie dziękuję Waldemarowi Torbie za przesłanie zdjęcia pocztówki z 1917 roku z kapliczką z ul. Warszawskiej.

Adnotacja:

• kapliczka świętego Jana Nepomucena i kapliczka ponepomucka;
• lokalizacja: 1) plac przed kościołem p.w. św. Mikołaja, ul. Kościelna, 2) ul. Warszawska 90, Międzyrzec Podlaski, gmina Międzyrzec Podlaski, powiat bialski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 4.10.2019 r.

Rzeźba świętego Jana Nepomucena z Przechodziska

W drewnianej kapliczce z 1939 roku

znajduje się ludowa rzeźba świętego Jana Nepomucena z XIX wieku.

Przy kaplicy wzniesione zostały dwa krzyże drewniane. Jeden z prawej strony kaplicy wystawiony został przez mieszkańców w podziękowaniu za szczęśliwe przeżycie wojny. Drugi wystawiony przez Katarzynę Opalko za Jana Opalkę, który za wiarę i ojczyznę poległ na polu walki 26.04.1945 roku w wieku 20 lat z prośbą o modlitwę w jego intencji. [źródło]

Po lewej stronie kapliczki drewnianej stoi odremontowana kapliczka, ufundowana 9 listopada 1909 roku przez Daniela i Pelagię Nazaruków. Została ona uratowana przed zniszczeniem w trakcie budowy drogi łączącej miejscowości.

Naprzeciwko wymurowano jeszcze jedną kapliczkę.

Gdyby ktoś chciał zobaczyć piękne fotografie Grażyny, przedstawiające te i inne kapliczki, znajdowane przy drodze, to zapraszam na wpis Podróże z Artenką okraszone nepomukami...Los viajes con Artenka en busca de los San Nepomucenos.

 

Adnotacja:

• rzeźba świętego Jana Nepomucena w kapliczce poświęconej Matce Boskiej;
• lokalizacja: Przechodzisko, gmina Drelów, powiat bialski, województwo lubelskie;
• karta biała zabytku; 
• data wykonania fotografii: 4.10.2019 r.