Kurowice

Zespół dworsko - parkowy wraz z folwarkiem położony jest między wsią Kurowice a drogą Siedlce - Ceranów. Na pd. od drogi do wsi Kurowice, na łagodnie opadającym stoku. Otoczony z trzech stron polami i łąkami, które od pn. - zach. ograniczone są rzeczką Cetynią, stanowiącą granice parku. Zespół podzielony jest funkcjonalnie na dwie części: park z dworem i folwark. Park zajmuje część pn. - wsch., folwark pd. - zach. Dwór łączy te części. Park o charakterze krajobrazowym podzielony wzdłużną aleja na dwie połowy. Aleja przebiega wzdłuż dworu, dzisiaj stanowi relikt głównego dawnego przejazdu. Przed dworem zwróconym na pd. - wsch. owalny podjazd przechodzący w aktualny dojazd do dworu i do części folwarcznej. Granice parku od strony wsch. wytycza droga gruntowa a dojazd dwa bramne słupy. Z drogi gruntowej prowadzi wjazd do folwarku. 

Folwark kształtem zbliżonym do prostokąta. Granicę pn. określa droga do wsi, wsch. młody las, pd. Linia usytuowania dworu, zach. granica parku. Poza folwarkiem stoi stara oficyna, ustawiona prostopadle do dworu. W części zlokalizowano dwie obory, spichlerz, stodołę, chlewnię. Dwie obory stoją w narożniku pd. - wsch., równolegle do siebie. Przed nimi trafostacja i figurka Matki Boskiej. W części zachodniej zlokalizowano spichlerz, w pn. - zach. obora i stodoła, te ostatnie w jednej linii przy granicy. Przy drodze Ceranów - Sokołów Podlaski stoi dawna stróżówka, zamykająca dawny dojazd do dworu. Zieleń skupiona w parku, wokół oficyny i przy spichlerzu. W parku tworzy regularny układ krajobrazowo - naturalistycznej kompozycji. Przy spichlerzu w formie skupiny drzew liściastych. W części parku dwa stawy oraz rzeczka Cetynia. Folwark ogrodzony metalową, współczesną siatką. [źródło]

Najpierw zostałam powitana przez konika, a następnie przez właściciela dworu. Po krótkiej i sympatycznej rozmowie zostałam wpuszczona na dziedziniec folwarczny. Pod koniec XVIII wieku wzniesiono tu ciekawą kapliczkę słupową z arkadowymi przeźroczami, w których stała rzeźba świętego Jana Nepomucena. 

Niestety, nie wiadomo, co się z nią stało. Właściciel stwierdził, że w najbliższym czasie, w porozumieniu z konserwatorem zabytków, kapliczka będzie remontowana. Przy okazji bardzo dziękuję za możliwość obejrzenia jej z bliska i wykonania zdjęć.

Na koniec sfotografowałam jeszcze zabytkową kapliczkę Matki Boskiej z 1861 roku, stojącą przy wjeździe do folwarku.

Polecam szczegółowy opis tego miejsca - Zespół dworski w Kurowicach.

Adnotacja:

• kapliczka ponepomucka;
• lokalizacja: Kurowice, gmina Sabnie, powiat sokołowski, województwo mazowieckie;
• data wykonania fotografii: 26.05.2019 r.

Cieszanów

Przy ulicy Mickiewicza 55, w niedalekiej odległości od rzeczki Brusienki, stoi murowana kapliczka, pokryta namiotowym daszkiem.

Kapliczkę wzniesiono w XIX w., według miejscowej tradycji na kopcu granicznym. Pier­wotnie kapliczkę otaczały stare lipy, które ścięto wiosną 1998 r. Niedługo potem, przy poszerzaniu drogi, kapliczkę przesunięto w nowe miejsce. [źródło]

Obraz świętego Jana Nepomucena został namalowany przez malarza z Przemyśla o nazwisku Sydor.

Po niedawnej (2016) renowacji obraz został przeniesiony z prawej do tylnej niszy (...) [źródło]

W głównej wnęce kapliczki stoi figurka Matki Boskiej. Boczne nisze wypełniają obrazy świętego Floriana (z lewej) i świętego Antoniego (z prawej).

Adnotacja:

• obraz świętego Jana Nepomucena w kapliczce;
• lokalizacja: Cieszanów, ul. Mickiewicza 55, gmina Cieszanów, powiat lubaczowski, województwo podkarpackie;
• data wykonania fotografii: 13.01.2020 r.

Basznia Dolna

Kapliczka stoi niemal na końcu wsi, na skraju drogi prowadzącej do Lubaczowa. Została zbudowana w XIX wieku, na planie prostokąta. Jest murowana, otynkowana i nakryta dwuspadowym dachem. W bocznych ścianach okna z łukowym zwieńczeniem. Frontowa ściana kapliczki zwieńczona ozdobną attyką. W ścianach bocznych oraz frontowej wykonane zostały niewielkie wnęki... Do środka kapliczki prowadzi półokrągło zwieńczone wejście.

Kapliczkę w XIX wieku wybudował na skraju swojego pola Piotr Dopira. W środku, na przyściennym ołtarzyku stała figurka św. Jana Nepomucena. Figurka świętego była wyrzeźbiona w lipowym drewnie, przez ludowego rzeźbiarza o nazwisku Żelazko z pobliskiej Borowej Góry. [źródło, galeria zdjęć]

 

Na stronie zabytek.pl w Karcie zielonej z 1961 roku znalazłam fotografie kapliczki wraz z rzeźbą.

 

[źródło]

 

Wewnątrz, nad przyściennym ołtarzykiem, malowany wizerunek św. Jana Nepomucena. Święty przedstawiony jest z palcem wskazującym prawej ręki na ustach, symbolizującym tajemnicę spowiedzi. Na tewym ramieniu trzyma krzyż leżący na kwiatach, co jest odstępstwem. (...)

Po prawej stronie, naprzeciw cmentarza widzimy kapliczkę św. Jana Nepomucena i krzyż upamiętniający zniesienie pańszczyzny. Kapliczkę wzniesiono w XIX wieku. Zabytek jest murowany i otynkowany. We frontowej ścianie kapliczki znajduje się otwór wejściowy, a w bocznych ścianach przeszklone półokrągłe okna. Niegdyś stała tu figura św. Jana Nepomucena. Niestety została skradziona. Zastąpiono ją malowidłem przedstawiającym świętego, pędzla Anny Ślimak z Baszni Dolnej. Do dziś w kapliczce zachowały się małe gipsowe świątki, pochodzące z ubiegłego stulecia. [źródło]

Informacje o kapliczce można znaleźć na stronach:

• nepomuki. pl [stara fotografia kapliczki];
• Mała architektura sakralna Gminy Lubaczów;
• Cyfrowe archiwum Jerzego Tura i Barbary Tondos [fotografie kapliczki z rzeźbą z 1960 r.].

Adnotacja:

• kapliczka z obrazem (freskiem?) świętego Jana Nepomucena, ok. 1960 r. w kapliczce była rzeźba; 
• lokalizacja: Basznia Dolna, ul. Jana III Sobieskiego / ul. J. Mierzwy, gmina Lubaczów, powiat lubaczowski, województwo podkarpackie; 
• data wykonania fotografii: 12.05.2020 r.

Zambrów

Przeglądając strony interentowe na temat zabytków Zambrowa, natknęłam się na informację, że w północno-wschodnim narożniku cmentarza kościelnego znajduje się kapliczka świętego Jana Nepomucena  

Zła interpretacja zapisu dotyczącego "cmentarza kościelnego" spowodowała, że zwiedziłam teren przykościelny i cmentarz parafialny nie znajdując kapliczki.

Wielokrotne pytanie ludzi na cmentarzu nie dało pożądanych rezultatów. Dopiero sympatyczny rowerzysta wskazał miejsce usytułowania kapliczki z rzeźbą świętego Jana Nepomucena przy trakcie do kościoła pw. Trójcy Przenajświętszej.

Według jego relacji święty Jan Nepomucen z Zambrowa miał prawdziwie męczeński żywot. Pierwotnie rezydował w kapliczce umiejscowionej przy moście nad rzeką Jabłonką, ale "najpierw zaborcy, a następnie komuniści wrzucali rzeźbę do rzeki i niszczyli kapliczkę". 

W "Zbiorach Waldemara Skawskiego" znalazłam starą fotografię kapliczki z podpisem "Zdjęcie przy figurze św. Jana Nepomucena, fot. Zajdenszta, lata 30". [źródło, str. 6]

Przy okazji dziękuję sympatycznemu mieszkańcowi Zambrowa za wskazanie lokalizacji kapliczki i opowieść na temat historii rzeźby świetego Jana Nepomucena. Gdyby nie on, dalej szukałabym w niewłaściwym miejscu.

PS. Dotarłam do źródła błędu dotyczącego lokalizacji kapliczki. W opracowaniu Anny Wiśniewskiej pt. "Zambrów wczoraj i dziś" z 1998 roku wśród zabytków Zambrowa wymieniona jest (...) Kapliczka w północno - wschodnim narożniku cmentarza przykościelnego, pierwotnie usytuowana przy moście nad rzeką Jabłonką. Zbudowana w połowie XIX w. na planie półkola, z prostokątną wnęką od frontu, w której znajduje się rzeźba ludowa Jana Nepomucena z przełomu XIX i XX w. [źródło, str. 295 (6)]

O historii zambrowskiego kościoła i jego zabytkowym wnętrzu można przeczytać na stronie Kościół pw. Trójcy Przenajświętszej.

Szukając kapliczki świętego Jana Nepomucena, trafiłam na katolicki cmentarz grzebalny, który (...) został założony w 1795 roku, przez księdza Marcina Krajewskiego, miejscowego proboszcza. Powstał w odległości około 600 m od kościoła, na obszarach należących do parafii. [źródło]

Najważniejszym z elementów zambrowskiego parafialnego cmentarza grzebalnego jest kaplica grobowa księdza Marcina Krajewskiego, która stanowi najstarszy wolno stojący zabytek architektoniczny w Zambrowie. Jest to drewniana konstrukcja na planie kwadratu, zrębowa, szalowana i podpiwniczona. Dach czterospadowy, gontowy, zwieńczony jest obeliskową sterczyną pobitą blachą. W latach 70. XX wieku do budowli dodano murowane schodki i zadaszenie nad wejściem. Nad drzwiami kaplicy widnieje napis, informujący o fundatorze budowli oraz o restauracji kaplicy w 1866 roku. Poniżej znajduje się wiersz:

Tu leżą kości waszych ojców, matek
żon, mężów, krewnych tudzież innych dziatek
Mówcie im tu wieczne odpoczywanie
Skarbiąc takoweż sobie pozdrowienie
Tutaj są martwe waszej krwi popioły
Tu spoczywają wasze przyjacioły
Czcijcież te składy jako drogie dary
Pomnąc, że tu nas wniosą także mary.

Dolną część napisu stanowi epitafium Franciszki Chęcińskiej. [źródło]

Drugą budowlą, znajdującą się na zambrowskim cmentarzu parafialnym, jest neoromańska kaplica grobowa rodziny Woyczyńskich (dziedziców majątku Poryte-Jabłoń). Wybudował ją na grobie małżonki Piotr Woyczyński ok. 1870 roku, prawdopodobnie według projektu Bolesława Muklanowicza, który projektował również kościół Trójcy Przenajświętszej. Jest to murowana i otynkowana budowla na planie wydłużonego prostokąta. Nad wejściem, ponad tynkową półkolistą arkadą znajduje się biforium, a w szczycie zachodnim – przezrocze na sygnaturkę. [źródło]

Adnotacja:

• kapliczka świętego Jana Nepomucena; 
• lokalizacja: Zambrów, ogrodzenie przy chodniku prowadzącym z prawej strony do kościoła pw. Trójcy Przenajświętszej (od ulicy Tadeusza Kościuszki, na wysokości ul. Poświątne), powiat zambrowski, województwo podlaskie; 
• data wykonania fotografii: 12.05.2021 r.