Czerniawka

Przy drodze między Czerniawką a Miękiszem Nowym stoi, urokliwie położona na skraju lasu, kapliczka. 

W nowej ceglanej kapliczce pod lasem od momentu poświęcenia, który miał miejsce 21 maja 2015 roku, rezyduje współczesna polichromowana figurka Jana N. [źródło]

Na stronie Szkoły Podstawowej w Miękiszu Nowym znalazłam dokładną relację z budowy, wmurowania kamienia węgielnego oraz poświęcenia kapliczki. Jest tam również obszerny materiał fotograficzny.

W dniu 02 kwietnia 2014 roku mieszkańcy wsi Czerniawka 

rozpoczęli budowę nowej kapliczki poświęconej 

Świętemu Janowi Nepomucenowi.

Pierwszą kapliczkę, postawili nasi Przodkowie w połowie XIX wieku. Według relacji moich Rozmówców (dziś niestety nie żyjących) była to figura Św. Jana Nepomucena - wyrzeźbiona w drewnie, usytuowana na drewnianym cokole. Miejsce lokalizacji to dział pól pomiędzy włościami rodu Zamoyskich a mieszkańców Czerniawki.

W 1938 roku mieszkańcy Czerniawki, w tym samym miejscu, postawili postument w kształcie cokołu murowanego z cegły, na nim zaś umieścili żelazny krzyż z wizerunkiem Chrystusa.

Od czasów pierwszej kapliczki do dziś, okoliczni mieszkańcy, teren ten nazywają "u Św. Jana".

Postument na wskutek upływu czasu uległ zniszczeniu.

W październiku 2013 roku, na zebraniu wiejskim, podjęliśmy decyzję, że należy uszanować ponad wiekową tradycję naszych Przodków i postawić nową kapliczkę.

DECYZJA "DOJRZEWAŁA"....

W dniu 2 kwietnia, w 9 rocznicę śmierci -NASZEGO RODAKA KAROLA WOJTYŁY - BŁOGOSŁAWIONEGO JANA PAWŁA II

NA 25 DNI PRZED JEGO KANONIZACJĄ rozpoczęliśmy prace.

RENOWACJA KAPLICZKI ŚWIĘTEGO JANA NEPOMUCENA

Pierwszą Kapliczka usytuowana na granicy pól Rodu Czartoryskich i wsi Czerniawka postawiono z inicjatywy Właścicieli w połowie XIX wieku. Była to Kapliczka z wyrzeźbionym w drewnie wizerunkiem Św. Jana Nepomucena. Święty Jan Nepomucen według tradycji ludowej był świętym, który chronił pola i zasiewy przed powodzią, ale również i suszą. Dlatego figury Jana Nepomucena można spotkać jeszcze dzisiaj przy drogach w sąsiedztwie mostów, rzek, ale również na placach publicznych i kościelnych oraz na skrzyżowaniach dróg.

Renowacji dokonali mieszkańcy wsi w 1938 roku. Odremontowano wówczas cokół a na nim umieszczono drewniany krzyż. Poświęcenia dokonał ówczesny Proboszcz Parafii Miękisz Nowy Ksiądz Walenty Trela w dniu 25 października.

Po latach cokół uległ zniszczeniu. Na zebraniu mieszkańców wsi w miesiącu listopadzie 2013 roku ustalono, że jest pilna potrzeba postawienia nowej Kapliczki, w taki sposób, by nawiązywała do wersji pierwotnej. Zgromadzono materiały.

Prace związane z rozbiórką cokołu rozpoczęto w dniu 2 kwietnia 2014 roku. Przy rozbiórce pracowali: Jan Gonciarz, Tadeusz Kucharski, Julian Styrna, Zdzisław Saramaga, Adam Kucharski, Mariusz Zawitkowski, Krzysztof Wojtowicz, Daniel Gonciarz. Figurkę zakupił Stanisław Porada.

Przy budowie pracowali: Julian Styrna, Tadeusz Kucharski, Jan Gonciarz

Renowacji Kapliczki dokonano za czasów: Prezydenta Rzeczypospolitej Bronisława Komorowskiego, Biskupa Archideiecezji Przemyskiej Józefa Michalika, Proboszcza Józefa Pietrońskiego, sołtysa wsi Czerniawka Jana Gonciarza, starosty jarosławskiego Jerzego Batyckiego, Wójta gminy Laszki Adama Grendy w 9 rocznicę śmierci Błogosławionego Jana Pawła II na 23 dni przed Kanonizacją naszego Rodaka Karola Wojtyły – Jana Pawła II i Papieża Jana XXIII.

Notatkę sporządził Stanisław Porada – dyrektor Szkoły Podstawowej im. Marii Konopnickiej

w Miękiszu Nowym.

Kamień węgielny wmurowano dnia 04 kwietnia 2014 roku w godzinach popołudniowych.

Szczęść Panie Boże Tym, którzy w przyszłości odczytają tą wiadomość.  [źródło, pisownia oryginalna]

Adnotacja:

• kapliczka świętego Jana Nepomucena; 
• lokalizacja: Czerniawka, gmina Laszki, powiat jarosławski, województwo podkarpackie; 
• data wykonania fotografii: 24.02.2021 r.

Horoszczyce

Na stronie nepomuki.pl jest następująca informacja: 

(...) kamienna (bądź może betonowy odlew) figura Jana N. na dwustopniowym gzymsowanym cokole. Rzeźba statyczna, w pseudokontrapoście, z długą stułą i krzyżem przyciśniętym do piersi. Całość umieszczona na schodkach, w grupie starych drzew, malownicza... [źródło]

Ciekawe informacje i fotografie figury zamieszczone są na stronie Kresy Bliskie w dniu 26 maja 2020 roku we wpisie pt. "Horoszczyce (pow. Hrubieszów, woj. Lublin)".

Święty Jan Nepomucen tym razem z Horoszczyc. "Ukrywająca się" pomiędzy drzewami figura świętego z początku XX wieku, datowana jest napisem na postumencie - " 1907 r ". Można przypuszczać, że jej pojawienie się w Horoszczycach ma związek z wydanym dwa lata wcześniej ukazem tolerancyjnym Mikołaja II Romanowa, który dotyczył kwestii wolności wyznaniowej. Zresztą nie jest to jedyny zabytek w okolicy związany z tym wydarzeniem, w mniej lub bardziej bezpośredni sposób. Z informacji pochodzących od mieszkańców Horoszczyc wynika, iż rzeźba świętego Jana uszkodzona została podczas II WŚ, a następnie niezbyt udolnie naprawiona. [źródło]

Datowana na 1910 r. statua św. Jana w Horoszczycach przy korycie strumyka wznosi się na dwukondygnacjowym cokole i jest typowym przykładem ludowej rzeźby kamiennej. [źródło]

Wątpliwości dotyczące daty powstania rozwiewa w miarę czytelny napis "1907 R".

Na stronie Kresy Bliskie w dniu 25.07.2025 r. umieszczono artykuł pt. "O św. Janie Nepomucenie z Horoszczyc". Poniżej jego obszerne fragmenty.

… przy jednej z przebiegających przez wieś drodze dostrzec można, nieco skrytą pomiędzy drzewami, posadowioną na dość wysokim postumencie, figurę jednego z najpopularniejszych w dawnej Polsce świętego – Jana Nepomucena. Kamienna rzeźba wykonana z piaskowca zdradza cechy rzeźbiarstwa ludowego. Daleko jej do płynności i finezji kształtów innych, późnobarokowej figury Jana Nepomucena choćby z pobliskiego Oszczowa czy rokokowego pomnika z trochę bardziej odległego Kryłowa. Bez trudu zauważyć można pewną nieporadność i niedoskonałości warsztatu autora rzeźby z Horoszczyc. Z drugiej jednak strony docenić należy unikalność tego dzieła, ponieważ niemal wszystkie zabytkowe, ludowe przedstawienia św. Jana Nepomucena w regionie to figury drewniane, a więc stworzone z o wiele łatwiejszego materiału. Na cokole horoszczyckiej rzeźby pierwotnie znajdować się musiał jakiś napis, teraz niestety nieczytelny…czas bowiem zrobił swoje. Zachowała się jednak ostatnia część napisu – „1907 R.” Dzięki temu wiadomo kiedy powstał tutejszy Jan Nepomucen. Rok 1907 jest charakterystyczny i pojawia się oczywiste wręcz skojarzenie z wydanym przez Mikołaja II dwa lata wcześniej ukazu tolerancyjnego, ponieważ w ciągu kilku lat po ogłoszeniu tego aktu, to tu to tam ( między innymi w Dołhobyczowie czy Wiszniowie) wzniesiono sporą grupę pomników dla upamiętnienia tego ważnego dla Polaków wydarzenia. Jest jednak coś co figurę z Horoszczyc wyróżnia na tle owych „pomników tolerancyjnych”. Wszystkie one to rzeźby maryjne, tymczasem w Horoszczycach zamiast rzeźby Maryi pojawia się św. Jan Nepomucen. Skąd taka osobliwość ? Odpowiedź na to pytanie znaleźć można na starych mapach, a dokładniej na sporządzonej w latach 1779-1783 austriackiej mapie Miega, stanowiącej bardzo użyteczne źródło historyczne. Jak się okazuje w miejscu, w którym obecnie znajduje się figura św. Jana Nepomucena z roku 1907 wówczas znajdowała się drewniana kapliczka. Nietrudno też odgadnąć co musiało się w tej kapliczce znajdować, zapewne była to drewniana rzeźba św. Jana. Co ciekawe także i kapliczka horoszczycka z II połowy XVIII wieku stanowiła wówczas pewną rzadkość, ponieważ z przestudiowania wspomnianej mapy z uwzględnieniem sporego obszaru wynika, iż (co oczywiste) najpopularniejszymi małymi obiektami kultu religijnego były krzyże drewniane, a kolejne miejsce co do liczebności zajmowały tak zwane pomniki przydrożne czyli kapliczki murowane i figury kamienne. Kapliczki drewniane stanowiły swego rodzaju unikat. W drugiej połowie XIX wieku władze carskie w ramach represji wprowadziły, oprócz szeregu szykan wobec Polaków katolików, zakaz odnawiania kapliczek i krzyży katolickich. Sytuacja ta zmieniła się dzięki ukazowi z 1905 roku i w związku z nim w miejscu starej i zapewne bardzo zniszczonej drewnianej kapliczki św. Jana Nepomucena w Horoszczycach wzniesiono w roku 1907 nową, o wiele trwalszą kamienną figurę tego świętego. Rzeźba mająca obecnie już 118 lat, w okresie II wojny światowej uległa uszkodzeniu, a mianowicie utrącona została jej głowa, którą po wojnie doklejono za pomocą zaprawy cementowej. [źródło, fotografie, mapa]

 

 

 

 

 

Pod postem komentarz Jarosława Pastuszka:

Figura była ufundowana przez mieszkańców wsi. Została wykonana w Józefowie. Przywieźli ją Jan Kosa, Jan Kowalczuk oraz jeszcze dwaj inni nieznani mi mieszkańcy wsi. [źródło]

 

Na stronie Kresy Bliskie z dnia 20 września 2020 roku we wpisie pt. "Cerkiew i cerkwisko w Horoszczycach (pow. Hrubieszów, woj. Lublin)" umieszczone są informacje dotyczące nieistniejącej już cerkwi pw. Zaśnięcia Bogurodzicy.

Zainteresowanym polecam fotografię z roku 1907 (1910?) podpisaną następująco: Stara cerkiew modrzewiowa, dawniej unicka w Horoszczycach, w Tomaszowskiem dobrach p. Stefana Świeżawskiego. [fotopolska.eu]

Adnotacja:

• figura świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Horoszczyce, gmina Dołhobyczów, powiat hrubieszowski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 23.02.2021 r. i 8.11.2025 r.

Chomęciska Małe

I znowu nikt z pytanych przeze mnie osób nie wiedział, gdzie we wsi jest kapliczka świętego Jana Nepomucena. Na szczęście kępa bzów nie zasłoniła zupełnie figury i w końcu udało mi się ją dostrzec.

Sztuczne kwiaty zasłaniają napis, ale od czego jest strona nepomuki.pl:

Inskrypcja na cokole jest rozczulająca: "ŚW. JANIE / NIEPOMOCYNIE / MÓdL SIĘ / ZA NAMI. / FUNDATOR JAN MAŹARCZYK z ŻONO ZOFIO / 24/VI 1919 r" 

W książce Agnieszki Szykuły-Żygawskiej pt. "Figury świętego Jana Nepomucena w Ordynacji Zamojskiej 1725 - 1944" pod hasłem "Chomęciska" [str. 107] jest następujący opis:

Kamienna, polichromowana figura św. Jana Nepomucena stoi w Chomęciskach na terenie posesji prywatnej. Jest usytuowana na wysokim prostokątnym cokole. Ściany cokołu ozdabia wyryty przy wewnętrznej krawędzi margines, w narożnikach w kształcie odwróconego łuku. 

[...] Rzeźba św. Jana jest poprzedzona dwoma niskimi, uskokowymi cokołami. Święty jest ukazany frontalnie, w statycznej pozie. Proporcje ma nieco przysadziste. Ubrany w szaty kapłańskie: sutannę, komżę, sięgający kolan płaszcz i biret, trzyma w dłoniach oparte o klatkę piersiową lilię i krucyfiks. Widoczna jest przewieszona przez szyję stuła sięgająca podobnie jak komża i spięty pod szyją klamrą płaszcz wysokości kolan. Starannie są wyrzeźbione ażurowe wykończenia komży wraz z mankietami oraz stuła ze znakami krzyża w zakończeniu. Św. Jan Nepomucen ma twarz owalną, przysadzistą w proporcjach. Okalają ją siegające brody, zaczesane nieco do tyłu włosy oraz zarost. Z inskrypcji można wywnioskować, że fundatorami figury byli wierni w Chomęcisk, właściciele posesji na której stoi."

Cechą szczególną są bose stopy świętego.

Figura dzielnie strzeżona jest przez dwa malutkie, ale głośne pieski, które nie pozwalają dłużej się przy niej zatrzymać.

W trakcie szukania figury świętego Jana Nepomucena znalazłam inne, równie ciekawe, obiekty kultu religijnego.

Moją uwagę przykuł stary dom z przepięknymi drzwiami.

Na koniec ciekawostka:

W 1853r. właścicielem Chomęcisk Małych został Jan Chrzanowski, który za 1853r. wydzielił 100 mórg ziemi i sprzedał je Karolowi Namysłowskiemu, po którym Stanisław Wojciech Namysłowski. W 1881r. syn właściciela folwarku- Karol Namysłowski założył zespół muzyczny, który po II wojnie światowej nazwano Orkiestrą Włościańską. W 1929r. miejscowość ta o powierzchni 100 ha dzierżawił od Ordynacji Stanisław Namysłowski. [źródło, pisownia oryginalna]

Adnotacja:

• figura świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Chomęciska Małe, gmina Stary Zamość, powiat zamojski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 28.04.2019 r.

Horyszów Polski

Niektóre rzeźby świętego Jana Nepomucena ustawia się na cmentarzach, najczęściej na grobach Janów.

(...) krępa kamienna figura Jana N. na cokole ustawiona jest (wtórnie?) na nagrobku Jana Presza z 1922 roku na tutejszym cmentarzu. Jan jest "skrócony" - uszkodzeniu uległa dolna część postaci... [źródło]  

Adnotacja:

• figura świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Horyszów Polski, gmina Sitno, powiat zamojski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 22.10.2019 r.