Święty "od dróg" z Osin Górnych

Święty Jan Nepomucen jest patronem podróżujących i pielgrzymów, długich podróży, szczęśliwego powrotu - dlatego też kapliczki nepomuckie stawiane są na rozstajach i przy drogach oraz na granicach miejscowości.

Jak relacjonują mieszkańcy Osin Górnych (gm. Mokobody) pani wójt przyjechała do nich w towarzystwie urzędniczki odpowiedzialnej za inwestycje. Złożyła propozycję, nieco zaskakującą, ale rozbudzającą nadzieję.

– Powiedziała sołtysowi, że jeśli we wsi zbudują kapliczkę, to wniosek na budowę drogi dostanie dwa dodatkowe punkty – relacjonują mieszkańcy. – A to znacznie zwiększy szanse na unijne dotacje. Budowa kapliczki niby nic wielkiego, ale (...)

– Miała być zbudowana w ciągu 2-3 dni, bo terminy goniły – mówią mieszkańcy. – Wójt poinformowała o tym w czwartek, a już w poniedziałek miała zrobić zdjęcie gotowej kapliczki, by dołączyć je do dokumentów. [źródło]

Współczesna kapliczka ze starszą (XIX wiek?) drewnianą i polichromowaną figurą Jana N. powstała w roku 2016 z inicjatywy pani wójt. Pobudki fundacji były nieco zaskakujące. Wieś potrzebowała drogi, której budowa miała być dofinansowana ze środków unijnych. Dodatkowe punkty w konkurencji z innymi projektami miał dać istniejący obiekt kultu religijnego. Wybór padł na kapliczkę nepomucką, która powstała w imponującym czasie dwóch dni, choć jej forma jest zaskakująca - to spory blaszany daszek w kształcie parasola zainstalowany na wysięgniku, który osłania rzeźbę ustawioną na pniu drzewa. (...) Nie są znane wcześniejsze losy figury. [źródło]

Drogi jeszcze nie wybudowano, ale kapliczka - w dość nietypowej formie - stoi nadal. Miejscu dodaje uroku piękna rzeźba świętego Jana Nepomucena.

Mnie szczególnie zachwyciła misterna koronka przy komży.

P.S. Według informacji uzyskanych od sołtysa Osin Górnych drewnianą figurkę do kapliczki przekazał poprzedni proboszcz kościoła w Mokobodach. Ponieważ obecnie jest inny proboszcz, nie udało (...) się ustalić wieku ani pochodzenia rzeźby. A droga w Osinach ma powstać w przyszłym roku. [źródło]

P.S.2 Podobno przed przybyciem do Osin Górnych, św. Nepomucen leżał w jakimś magazynie przykościelnym w Mokobodach. [źródło]

Adnotacja:

• figura świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Osiny Górne, gmina Mokobody, powiat siedlecki, województwo mazowieckie;
• data wykonania fotografii: 26.05.2019 r.

Figura świętego Jana Nepomucena z Wierzby

Zanim znalazłam figurę, przejechałam całą wieś wzdłuż. Zagadywanie napotkanych ludzi nie dało żadnych rezultatów.

Dopiero, gdy zawróciłam, wśród gęstych tuj ukazała mi się piękna, kamienna rzeźba świętego Jana Nepomucena.

W książce Agnieszki Szykuły-Żygawskiej pt. "Figury świętego Jana Nepomucena w Ordynacji Zamojskiej 1725 - 1944" pod hasłem "Wierzba" [str. 106-107] jest następujący opis:

Kamienna figura  św. Jana znajduje się  w Wierzbie przy trakcie głównym, w sąsiedztwie zabudowań. Stoi na okazałym cokole złożonym z kilku członów. Tworzy go podwójna baza i ustawiony na niej uskokowy cokół z wyrytą pismem i klasycznym kroju inskrypcją fundacyjną z przodu. (...) Cokół jest ujęty z każdej ze stron gzymsowaniem zakończonym w ostry łuk. Z przodu, w środku łuku jest płaskorzeźbiony kielich z liśćmi winnego grona u podstawy. Nad łukiem znajduje się podwójnie uskokowa baza, a na niej figura św. Jana Nepomucena. Święty jest przedstawiony w pozie frontalnej, statycznej, ale dosyć swobodnej. Ma proporcjonalną sylwetkę. Ukazany w lekkim kontrapoście występuje jedną noga do przodu. Na niej opina się sutanna z wyrzeźbionymi guzikami i sięgająca niżej kolan komża o ażurowym wykończeniu.. Nieco krótsza od niej jest stuła przewieszona przez szyję. Koronkowe wykończenie mają też rękawy komży. Opinający ramiona mantolet sięga z przodu wysokości łokci, ukazująz z obydwu stron wywiniętą podszewkę. Z tyłu jest zaokrąglony i nieco dłuższy.

Figura jest dopracowana w każdym calu. Szczególnie zachwyciły mnie zdobienia na neogotyckich łukach cokołu. 

Rzeźbę ufundowało Koło Różańcowe z parafii w Starym Zamościu (do której Wierzba należała) w związku z zakończeniem wojny w 1918 roku, a wykonał Jarosław Nowak, rzeźbiarz pochodzący z Czech, mający swoją pracownię w Lublinie. W Roczniku Lubelskim znalazłam taką wzmiankę na jego temat:

(...) 4 marca 1905 r. Maria wyszła ponownie za mąż za  – Jarosława Nowaka. Drugi małżonek wdowy po Timmem z chwilą ślubu stał się właścicielem zakładu, znacznie go rozbudował i zmodernizował, uruchamiając „pierwszą krajową Fabrykę parową Wyrobów Rzeźbiarsko-Kamieniarskich”. Jarosław Nowak przebywał w Lublinie do około 1920 r., kiedy to wyjechał „prawdopodobnie do Czechosłowacji, pozostawiając zakład żonie i pasierbowi, Romualdowi Timmemu”, jednak wytwarzane tam nagrobki sygnowano jego nazwiskiem jeszcze w latach trzydziestych, a nawet czterdziestych... [źródło, Maria Timme, żona Adolfa Saturnina Timmego, właściciela Zakładu Artystycznego Rzeźbiarsko-Kamieniarskiego w Lublinie]

W Wierzbie jest kilka innych kapliczek, poświęconych Matce Boskiej, do których dotarłam, zanim znalazłam tę właściwą.

Przez wieś przebiega ścieżka rowerowa „Stary Zamość – Pańska Dolina”, która zawiera cztery przystanki. 

Przystanek drugi to „Pomnik pamięci pomordowanych w czasie pacyfikacji wsi Wierzba”. W odwecie za wysadzenie mostu w Ruskich Piaskach, w nocy z 3 na 4 stycznia 1943 roku, Niemcy przeprowadzili pacyfikacje wsi Wierzba. Zastrzelono wtedy 30 osób. Pomnik jest uczczeniem pamięci tych co zginęli. [źródło]

Wierzba jest urokliwą wsią, w której można znaleźć choćby takie "obrazki". Na stronie fotopolska.eu jest kilka ciekawych zdjęć z przeszłości.

Adnotacja:

• figura świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Wierzba, gmina Stary Zamość, powiat zamojski, województwo lubelskie;
• data wykonania fotografii: 28.04.2019 r.

Przejeżdżając przez Mniszew

Ponoć kiedyś w tej miejscowości, położonej pomiędzy Wisłą a Pilicą, była figura świętego Jana Nepomucena.

Jadąc w kierunku Warszawy, po prawej stronie drogi DK79, zobaczyłam ładną kapliczkę maryjną.

Kapliczka stoi w niewielkiej odległości od brzegu Wisy, naprzeciwko niej jest ciekawy, stary dom.

Przy wyjeździe z Mniszewa znajduje się kolejna kapliczka, również nie nepomucka.

Kapliczki świętego Jana Nepomucena nie znalazłam (co było do przewidzenia).

Adnotacja:

• wzmianka na temat istnienia figury świętego Jana Nepomucena;
• lokalizacja: Mniszew, gmina Magnuszew, powiat kozienicki, województwo mazowieckie;
• data wykonania fotografii: 25.05.2019 r.