Konopczyn

Trudno wyobrazić sobie bardziej odpowiednie miejsce dla starej kapliczki.

Drewniana kłodowa kapliczka z figurką Jana N. usytuowana na zachód od wsi, niedaleko strumienia. Piękna stara ludowa figura [...] Kapliczka ma czterospadowy daszek zdobiony kutym krzyżem na półksiężycu...[źródło, wyraźna fotografia rzeźby]

Wnuk właściciela gospodarstwa, na terenie którego stoi kapliczka, opowiadał o tym, że jego dziadek po wojnie wyremontował kapliczkę.

Według relacji przesympatycznego młodego człowieka w lewym ręku święty Jan Nepomucen trzyma kropidło.

Adnotacja:

• kapliczka świętego Jana Nepomucena; 
• lokalizacja: Konopczyn, gmina Mońki, powiat moniecki, województwo podlaskie; 
• data wykonania fotografii: 15.05.2021 r.

Sokółka

Do Sokółki pojechałam, wiedząc, że mogę tam nie znaleźć żadnej rzeźby świętego Jana Nepomucena. 

Fotografia powyżej przedstawia Sokólski Ośrodek Kultury i jest związana z tekstem ze strony nepomuki.pl.

Drewniana figurka Jana N. autorstwa Piotra Szałkowskiego z Sokółki, prezentowana w styczniu i lutym 2012 roku na wystawie w galerii "Za Lirą" przygotowanej przez Sokólski Ośrodek Kultury. Nie jest nam znana aktualna lokalizacja obiektu, symbolicznie przypisana zostaje do Sokółki, miejsca zamieszkania twórcy... [źródło, fotografia Nepomuka nr 1]

Filia Biblioteczna Nr 1 Biblioteki Publicznej w Sokółce (...) w lutym 2017 roku zapraszała na ekspozycję rzeźb Piotra Szałkowskiego pt. "Moje hobby”. [źródło, fotografie Nepomuków nr 1 i nr 2] 

Za najważniejsze tematy w swojej twórczości Piotr Szałkowski uważał przedstawienia Chrystusa Frasobliwego, Piety i Madonny z Dzieciątkiem. Chętnie rzeźbił też apostołów i świętych patronów - Jana Nepomucena i Alberta. [źródło, fotografia Nepomuka nr 3]

Niestety, artysta już nie żyje. Nie widziałm w Sokółce też jego prac, o których poziomie świadczy chociażby Nagroda im. Oskara Kolberga, którą Piotr Szałkowski otrzymał w 2008 roku. [źródło] Miałam za to okazję podziwiać jego rzeźby świętego Jana Nepomucena w  Jastrzębnej i Choroszczy.

Zamiast pracowni rzeźbiarza w Sokółce zobaczyłam:

- prawosławną cerkiew pod wezwaniem świętego Aleksandra Newskiego,

- kolegiatę pw. świętego Antoniego Padewskiego i Sanktuarium Cudu Eucharystycznego,

- stare, drewniane domy, np. plebanię;

- Muzeum Ziemi Sokólskiej między innymi z ekspozycją dotyczącą Tatarów.

Adnotacja:

• informacja o artyście ludowym rzeźbiącym m. in. figurki świętego Jana Nepomucena; 
• lokalizacja: Sokółka, powiat sokólski, województwo podlaskie; 
• data wykonania fotografii: 25.09.2020 r.

Jatwieź Duża

W kwartalniku Białostocczyzna 1/37/1995 ukazało się zdjęcie przedstawiające kapliczkę słupową z ludową rzeźbą świętego Jana Nepomucena w miejscowości Jatwieź Mała. [źródło, strona 100]

Drewniana kapliczka słupowa z polichromowaną figurką Jana N., zwieńczona zdobnym kutym krzyżem. Kapliczka upamiętnia śmierć zabitego przez Kozaków powstańca styczniowego Jana Andraki. W miejscu kaźni syn Jana Antoni wzniósł kapliczkę. Pierwotnie stała ona w otoczeniu brzóz. W 2006 roku została przeniesiona na drugą stronę drogi, przed nowy dom... [źródło]

W "Katalogu miejsc pamięci Powstania Styczniowego w województwie podlaskim" opisana jest historia powstania kapliczki.

177. Jatwieź Duża (fot. nr 296) – na posesji nr 2 należącej do Państwa Andraków kapliczka słupowa. Drewniana, zakończona przepięknym, kutym krzyżem, w niszy figurka św. Jana Nepomucena. Z informacji Krystyny Andrak: kapliczka upamiętnia śmierć powstańca 1863-1864, przodka rodziny – Jana Andraka. Został on zabity przez Kozaków, w miejscu kaźni syn Antoni wzniósł kapliczkę ku pamięci ojca. Stała ona vis-a-vis posesji Państwa Andraków, w otoczeniu brzóz, przy niej miały miejsce liczne spotkania religijne i patriotyczne. W 2006 r. została przeniesiona w obecne miejsce – przed dom, do ogrodu. [źródło, fotografia kapliczki]

Adnotacja:

• kapliczka świętego Jana Nepomucena; 
• lokalizacja: Jatwieź Duża 2, gmina Suchowola, powiat sokólski, województwo podlaskie; 
• data wykonania fotografii: 26.09.2020 r.

Kalinówka Kościelna

Jak to dobrze, że w małych miejscowościach można spotkać starsze panie, siedzące na ławeczkach przed swoimi domami. Jedna z nich, zapytana przeze mnie o kapliczkę świętego Jana Nepomucena, wskazała na sąsiedni dom. Odkąd pamięta był tam święty Jan, ale "wzięli, zabrali i wstawili chyba figurkę Matki Boskiej" (figurka okazała się być postacią Chrystusa).

Na stronie kapliczki.org.pl można przeczytać, że:

Większość ze znajdujących się jeszcze na Podlasiu kapliczek jest mocno zniszczona przez upływ czasu. Niektóre się rozpadają lub już się przewróciły. Czas nie oszczędził także znajdujących się w nich świątków. Mierzące od 30 do 45 cm figury znajdują się już tylko w nielicznych i są w większości w stanie szczątkowym... Część trafiła do zbiorów muzeów (tak jak św. Jan Nepomucen, razem z kapliczką, z Kalinówki Kościelnej do Muzeum Podlaskiego w Białymstoku...) [źródło, fotografia kapliczki]

Na stronie nepomuki. pl jest uściślenie co do miejsca przebywania rzeźby.

W dworze z Bobry Wielkiej (nr 25) w skansenie - Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej prezentowana jest wystawa "Sztuka Ludowa Podlasia". Jej częścią jest drewniana figurka Jana N. z utrąconymi dłońmi i zatartymi rysami twarzy, z dziwacznym biretem o dwóch czubkach. Pochodzi z Kalinówki Kościelnej... Według Wojciecha Kowalczuka jest to rzeźba autorstwa Jana Nowackiego. Obiekt był prezentowany na wystawie "Jan Nepomucen Święty Przydrożny" w roku 2004 [nr kat. 38]. Poprzednio w zbiorach Muzeum Podlaskiego... [źródło]

Wspomniana przeze mnie na początku starsza pani, na pytanie o inną kapliczkę, wskazała mi kierunek: "a to tam, na końcu wsi".

Współczesna drewniana figura Jana N. w tradycyjnej słupowej kapliczce za zabudowaniami wsi, przy mostku na cieku wodnym. Została tu umieszczona na miejscu starej rzeźby, która została zabrana najpierw do Muzeum Podlaskiego w Białymstoku [MB/E/215], a następnie trafiła do skansenu - Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej w miejscowości Wasilków pod Białymstokiem... [źródło, fotografia rzeźby]

Niestety, nie udało mi się zrobić wyraźnej fotografii rzeźbie.

Trzeba będzie tam pojechać jeszcze raz. Choćby po to, aby przy okazji robienia zdjęcia kapliczce, zwiedzić lamus, kościół, wiatrak.

Polecam:

Kalinówka Kościelna – opis miejscowości.

Adnotacja:

• kapliczka świętego Jana Nepomucena; 
• lokalizacja: Kalinówka Kościelna, gmina Knyszyn, powiat moniecki, województwo podlaskie; 
• data wykonania fotografii: 26.09.2020 r.