Duszniki-Zdrój

Z dwóch wyobrażeń świętego Jana Nepomucena, wymienionych na stronie nepomuki.pl w Dusznikach-Zdroju, nie widziałam żadnego.

W kościele parafialnym św. Apostołów Piotra i Pawła jest wyjątkowo okazała ambona z wyobrażeniem Jonasza połykanego przez wieloryba. Naprzeciwko niej, na lewym filarze, umieszczono równie imponującą kompozycję - konfesję* Jana N. wykonaną w technice stiuku, polichromowaną przedstawiającą scenę Topienia Jana N. Lata dwudzieste XVIII wieku... [źródło, fotografie]


Grupa figuralna przedstawiająca scenę męczeńską św. Jana Nepomucena została wykonana jako dopełnienie wyposażenie Kościoła Piotra i Pawła w Dusznikach Zdroju w pierwszej połowie XVIII wieku przez Michała Kösslera.
Scena przedstawia moment strącenia Jana Nepomucena do rzeki Wełtawy w Pradze. Wśród figur na pierwszym planie jest św. Jan Nepomucen strącany na rozkaz Króla Wacława (postać w koronie po prawej) przez rozwścieczonych ludzi. Nepomucen ma nad głową koronę z 5 gwiazd.
W tle widzimy aniołów trzymających palmę (symbol męczeństwa) i klucz (symbol tajemnicy spowiedzi). Jan Nepomucen ubrany w strój kanonika zsuwa się z krawędzi mostu do wzburzonych odmętów Wełtawy.
Nad czapą całego monumentu widzimy zespół figuralny Trójcy Świętej, spoglądającej z góry na całą scenę.
Warto zaznaczyć, że polichromie rzeźb są wtórne, wykonali je w latach 1853-56 malarze Hank i Fuchs.
[źródło, fotografie]

Kościół był zamknięty, do figury, opisanej poniżej, nie dotarłam.

Figura Św. Jana Nepomucena w Dusznikach-Zdroju wywodzi się z XVIII wieku, z 1722 roku.
Rzeźba ma nietypowy układ rąk, a umieszczono ją na wtórnie skomponowanym cokole. Cokół ten uzupełniono dwoma kamiennymi elementami: zamkniętą księgą i kłódką z napisem TACUI.
Początkowo pomnik był położony nad rzeką Bystrzycą Dusznicką w pobliżu zabytkowej papierni.
W 1997 roku przeniesiona została z powodu remontu drogi w pobliże kościoła Świętego Piotra i Pawła, powróciła nad rzekę w 2004 roku na ul. Wojska Polskiego. Tym razem w przy zabytkowym „Domu Pod Barankiem”, podobno Nepomucen strzeże domu podczas dużych powodzi, a także po gwałtownych ulewach.
[źródło, fotografia]

*Konfesja to:

  • przedsionek przed grobem męczennika znajdującym się pod ołtarzem głównym
  • grobowiec męczennika zawierający jego relikwie, znajdujący się wewnątrz kościoła; też: ozdobna obudowa takiego grobowca w formie baldachimu... [źródło]

Adnotacja:

  • figura, dwie płaskorzeźby oraz rzeźba świętego Jana Nepomucena;
  • lokalizacja: Duszniki-Zdrój, kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła (rzeźba), koło "Domu Pod Barankiem" (figura), gm. Duszniki-Zdrój, powiat kłodzki, województwo dolnośląskie;
  • data wykonania fotografii: 8.08.2023 r.

Wójtowice

W małej wioseczce, u podnóża Gór Bystrzyckich, jest bardzo ciekawe przedstawienie świętego Jana Nepomucena.




(...) na placu przed kościołem św. Marii Magdaleny, przy lokalnej drodze, na cokole krzyża znajduje się okazała płaskorzeźba Jana N. spowiadająca królową Zofię, z resztkami polichromii. Fundator - Ignatz Troyonski, data fundacji wynikająca z chronostychu

SALVA NOS
IESV CRVCIFIXE
O VOS TIBI
PRETIOSO TVO SANGVINE
REDEMISTI

(tłum. S. Zobniów: "Wybaw nas Jezu Ukrzyżowany, [błagamy] Cię, najkosztowniejszą Twą Krwią zbawieni...") to rok 1799. Nad napisem chronostychowym na czole cokołu tego krzyża przedstawiono scenę spowiedzi królowej Zofii przez kapłana Jana N. Z tyłu cokołu widoczny napis fundacyjny w brzmieniu: "IGNATZ / TROYSKY HAT DIE / STATUA / AUFRICHTEN LASSEN / ANO 1799 / IGNATZ FRITSCHE / HAT DIE STEINE / DAR ZU GEGEBEN / A C P." Nad literą N (w słowie ANO) jest znak ~ wskazujący na konieczność podwojenia litery, czyli w konsekwencji daje to słowo ANNO, czyli roku 1799. Napis fundacyjny posiada zatem brzmienie (w tłumaczeniu S. Zobniów): "Ignacy Troysky kazał tę figurę wystawić w roku 1799, Ignacy Fritsche ofiarował na to kamień" [źródło]

 

Pozostałe elementy figury są równie ciekawe.

   

 

Adnotacja:

  • płaskorzeźba świętego Jana Nepomucena;
  • lokalizacja: Wójtowice, gm. Bystrzyca Kłodzka, powiat kłodzki, województwo dolnośląskie;
  • data wykonania fotografii: 4.08.2023 r.

Zalesie

Drewniany kościół św. Anny, zbudowany prawdopodobnie w 1717, konsekrowany rok później, przebudowany w XIX wieku. Cały dach i sygnaturka pokryte są gontem. Ołtarz, przedstawiający św. Annę uczącą czytać swą córkę Marię, pochodzi z 1720 roku. Strop podzielony na 56 kasetonów, przedstawiających sceny ze Starego i Nowego Testamentu. Kościół należy do parafii św. Michała Archanioła w Bystrzycy Kłodzkiej. [źródło]

 

 

(...) w kościele filialnym św. Anny z 1718 roku (...), znajduje się wizerunek św. Jana Nepomucena namalowany na desce. Święty przedstawiony w postawie stojącej, trzymał kiedyś w prawej dłoni uniesiony do góry i adorowany pobożnym wzrokiem krucyfiks (obecnie odłamany, widoczny jeszcze na starszym zdjęciu). Dziś wygląda to tak, jakby przyglądał się kawałkowi patyczka uniesionego do góry aby go lepiej widzieć i dziwi się gdzie jest reszta. Lewa dłoń uniesiona na wysokość piersi. Na ubiór Jana składają się szaty kanonika: sutanna, komża, futrzana peleryna. Pod szyją biały kołnierzyk. Wokół odkrytej głowy świętego otok z pięciu złotych gwiazd. Wizerunek Jana przymocowany do drewnianej podstawy i ustawiony przy ścianie, na ławce w ostatnim rzędzie... [źródło, fotografie]




Kościół był, niestety, zamknięty. Mogłam zajrzeć do wnętrza jedynie przez szybki.

Adnotacja:

  • obraz świętego Jana Nepomucena;
  • lokalizacja: Zalesie, kościół pw. św. Anny, gm. Bystrzyca Kłodzka, powiat kłodzki, województwo dolnośląskie;
  • data wykonania fotografii: 4.08.2023 r.

Trzylatków Mały

Blisko głównej szosy, przy mostku nad mikrorzeczką, stoi kapliczka otwarta na trzy strony, okazała, ceglana, z datą 2000. Wewnątrz szablonowa figurka Jana N. cała pomalowana srebrzanką, około 70 cm wysokości, bez krzyża. Prawdopodobnie upadła, bo prawa dłoń jest rozbita, i przez jakiś czas zostały z niej tylko druty. Później prowizorycznie naprawiono obie dłonie, ale uszkodzenia są widoczne... [źródło]







Adnotacja:
  • kapliczka świętego Jana Nepomucena;
  • lokalizacja: Trzylatków Mały 46a, gmina Błędów, powiat grójecki, województwo mazowieckie;
  • szablon: Barbara Schaefer-Kobyłczyk, Zakład sztuki kościelnej w Piekarach Śląskich;
  • data wykonania fotografii: 25.09.2019 r.

Żelechów

W starej uroczej słupowej czworobocznej kapliczce z pierwszej połowy XIX wieku (...) była niegdyś figurka św. Jana N., lecz została w 1977 roku skradziona. Została zastąpiona innym świątkiem, potem współczesną figurą JN, a w roku 2011 inną figurą... [źródło, fotografia z 1894 r.]


 


Kapliczka jest murowana z cegły, otynkowana, ma dachówkowy namiotowy dach. 
Jej dolna kondygnacja ożywiona jest płycinami, górna jest ażurowa. Ustawiono ją na rozstajach ul. Długiej i Chłopickiego, u stóp kościoła. Kwerenda w źródłach pozwoliła stwierdzić, że dawniej stała tu figurka św. Jana N., lecz została w 1977 roku skradziona (...). Po tym zdarzeniu kapliczka czasem była pusta, czasem można było w niej zobaczyć figurkę św. Franciszka. Podczas odwiedzin tego miejsca w listopadzie 2008 dostrzegłem w przezroczu kapliczki współczesną drewnianą rzeźbę Jana N.! Figurka była raczej brzydka, z długimi włosami i krzyżykiem przyciśniętym do piersi, niezgrabna i grubociosana, ale zawsze to Nepomuk - po 30 latach przywrócono pierwotnego patrona kapliczki. W roku 2011 (?) figurka ta zniknęła z kapliczki i jej los nie jest znany. [źródło, fotografie]
 
 

 


(...) w roku 2011 (?) pojawiła się - na miejscu poprzedniej (...) - drewniana polichromowana figura Jana N. w pięciogwiaździstej aureoli i w birecie, z palmą i krzyżem. Na cokoliku wyrzezano datę "2011". [źródło]
 
 

 



 
Polecam: Kapliczki krzyże kościoły...

Adnotacja:
  • kapliczka świętego Jana Nepomucena i wzmianki na temat dwóch rzeźb;
  • lokalizacja: Żelechów, ul. Długa/Chłopickiego, gmina Żelechów, powiat garwoliński, województwo mazowieckie;
  • data wykonania fotografii: 27.09.2019 r.